Problemlər baş verəndə alert və bildirişlərin qurulması

Hamımız istəyirik ki, serverimiz çökəndən və ya istifadəçilərin həyatını çətinləşdirməzdən əvvəl problemlərdən xəbərimiz olsun. PostgreSQL bizə bildirişlər yaratmaq və tapşırıqları işə salmaq üçün alətlər verir: pg_notify və pg_cron. Bunlar, əslində, database üçün şəxsi zəngli saatımız və planlaşdırıcımızdır.

Təsəvvür elə: səndə valyuta dəyişmə kursunun database-i var və birdən proseslərdən biri qalanlarını bloklayıb. Database-in vəziyyətini daim əl ilə yoxlamaqdansa, bildirişləri qurub hər şeydən xəbərdar ola bilərsən. Database-in vəziyyətini müntəzəm yoxlamaq üçün isə pg_cron köməyə gəlir. Bütün bunları indi izah edəcəyik.

Database-dən tez bildirişlər: pg_notify

Başlayaq pg_notify ilə. Bu, PostgreSQL-in daxili funksiyasıdır və database-dən müəyyən "kanala" bildiriş göndərməyə imkan verir. Onu uzun sorğuların bitməsi, blokların aşkar olunması və ya başqa qeyri-adi hallarda siqnal vermək üçün istifadə edə bilərsən.

pg_notify-nin sintaksisi çox sadədir:

NOTIFY <channel>, <message>;

• channel — bildirişin göndərildiyi kanalın adı.
• message — bildirişin mətnindən ibarət sətir.

pg_notify istifadəsinə nümunə gətirək. Gəlin blok aşkar olunanda bildiriş göndərən kod yazaq:

DO $$
BEGIN
    IF EXISTS (
        SELECT 1
        FROM pg_locks l
        JOIN pg_stat_activity a
        ON l.pid = a.pid
        WHERE NOT l.granted
    ) THEN
        PERFORM pg_notify('alerts', 'Database-də blok aşkarlandı!');
    END IF;
END $$;

Bu kod yoxlayır ki, işlənməmiş blok varmı və varsa, alerts kanalına bildiriş göndərir.

Bildirişləri dinləmək üçün başqa bağlantıda LISTEN əmri istifadə et:

LISTEN alerts;

İndi pg_notify alerts kanalına mesaj göndərsə, konsolda bildirişi görəcəksən.

Nümunə:

NOTIFY alerts, 'Ey, burada blok var!';

Başqa bağlantıda, harada ki LISTEN alerts işləyirdi, dərhal belə görəcəksən:
NOTIFY: Ey, burada blok var!

pg_notify istifadəsi təkcə sadə bildirişlərlə məhdudlaşmır. Məsələn, onu trigger-lərlə birləşdirib avtomatik olaraq əlavə olunan, dəyişən və ya silinən məlumatlar barədə xəbərdarlıq edə bilərsən:

Yeni yazılar barədə bildiriş

CREATE OR REPLACE FUNCTION notify_new_record()
RETURNS trigger AS $$
BEGIN
    PERFORM pg_notify('table_changes', 'Cədvələ yeni yazı əlavə olundu!');
    RETURN NEW;
END;
$$ LANGUAGE plpgsql;

CREATE TRIGGER record_added
AFTER INSERT ON your_table
FOR EACH ROW EXECUTE FUNCTION notify_new_record();

İndi your_table-a yeni yazı əlavə olunanda dərhal bildiriş alacaqsan.

Trigger-lər və daxili funksiyalar barədə daha ətraflı bir neçə dərsdən sonra öyrənəcəksən :P

Tipik səhvlər və onlardan necə qaçmaq olar

Əgər LISTEN istifadə edirsən, amma bildirişləri görmürsənsə, yoxla:

1. Bildiriş göndərilən eyni bağlantıdasanmı.
2. Kanal adını düzgün yazmısanmı.
3. pg_notify-ni commit olunmuş (COMMIT) tranzaksiyada çağırırsanmı.

PostgreSQL-də tapşırıq planlaşdırıcı: pg_cron

pg_cron — PostgreSQL üçün extension-dur və tapşırıqları cədvəl üzrə icra etməyə imkan verir, eynilə Linux-da klassik cron kimi. Məsələn, blokların yoxlanmasını və ya statistikanın toplanmasını müntəzəm işə sala bilərsən.

pg_cron ilə tapşırıq yaratmaq

İndi pg_cron quraşdırılıb və işləməyə hazırdır, gəlin hər gün logs cədvəlində köhnə yazıları silən tapşırıq yaradaq.

SELECT cron.schedule('Köhnə logların silinməsi',
'0 0 * * *',
$$ DELETE FROM logs WHERE created_at < NOW() - INTERVAL '30 days' $$);

Burada nə baş verir:

• '0 0 * * *' — əmrin icra olunma cədvəli (hər gün gecə saat 12-də).
• DELETE FROM logs ... — cron-un icra edəcəyi SQL sorğusudur.

Tapşırıqlara baxış

pg_cron vasitəsilə icra olunan bütün tapşırıqları görmək üçün istifadə et:

SELECT * FROM cron.job;

Tapşırığın söndürülməsi

Tapşırığı söndürmək üçün belə et:

SELECT cron.unschedule(jobid);

Burada jobid — tapşırığın identifikatorudur. Onu cron.job cədvəlindən öyrənə bilərsən.

pg_cron ilə faydalı nümunələr

Sorğuların aktivliyinin müntəzəm yoxlanması

Gəlin hər 5 dəqiqədən bir uzun müddət işləyən sorğuları yoxlayan tapşırıq yaradaq:

SELECT cron.schedule('Uzun sorğuların yoxlanması',
'*/5 * * * *',
$$ SELECT pid, query, state
    FROM pg_stat_activity
    WHERE state = 'active'
        AND now() - query_start > INTERVAL '5 minutes' $$);

Bu tapşırıq 5 dəqiqədən çox işləyən sorğuları tapır.

Xarici sistemlərlə inteqrasiya

Həm pg_notify, həm də pg_cron Slack, Telegram və ya monitorinq sistemləri (məsələn, Prometheus) kimi xarici sistemlərlə inteqrasiya oluna bilər.

Telegram

pg_notify-ni Telegram botu ilə birləşdirib bildiriş göndərə bilərsən. Əsas ideya — Python və ya başqa dildə skript yazıb bildirişləri dinləmək və onları Telegram-a göndərməkdir.

Sadə Python bot nümunəsi:

import psycopg2
import telegram

# PostgreSQL-ə qoşulma
conn = psycopg2.connect("dbname=your_database user=your_user")

# Telegram botun yaradılması
bot = telegram.Bot(token='your_telegram_bot_token')

# Dinləmək üçün cursor açırıq
conn.set_isolation_level(psycopg2.extensions.ISOLATION_LEVEL_AUTOCOMMIT)
cur = conn.cursor()
cur.execute("LISTEN alerts;")

# Bildirişləri dinləyirik
print("Bildirişləri dinləyirik...")
while True:
    conn.poll()
    while conn.notifies:
        notify = conn.notifies.pop()
        print("Bildiriş alındı:", notify.payload)
        bot.send_message(chat_id='your_chat_id', text=notify.payload)

İndi botun pg_notify vasitəsilə göndərilən bildirişləri alacaq.

pg_notify və pg_cron nə vaxt istifadə olunmalıdır?

pg_notify-ni ani reaksiya üçün istifadə et (məsələn, blok barədə adminə xəbər vermək).

pg_cron-u isə müntəzəm tapşırıqlar üçün istifadə et (sorğuların aktivliyinin yoxlanması, köhnə məlumatların təmizlənməsi və s.).

Qeydlər və tələlər

pg_notify bildirişləri dərhal yaradır, amma onların tarixçəsini saxlamır. Onu fayl logları və ya xarici sistemlərlə birləşdirmək daha yaxşıdır.

pg_cron tapşırıqlar çox tez-tez işləsə, gözlənilməz yük yarada bilər. Sorğuları cədvələ əlavə etməzdən əvvəl mütləq test et.

İndi database monitorinqini optimallaşdırmağa və idarəni avtomatlaşdırmağa hazırsan. Davam et — alertləri qur, təkcə SQL proqramçısı yox, həm də DBA ol!