CodeGym quraşdırıcısı: kompüterinizlə nə edir

CodeGym quraşdırıcısı administrator hüquqları istəyir və kompüterə təxminən on proqram quraşdırır. Bu anda ehtiyatlı olmaq normaldır, hətta düzgündür. Kompüterinin qayğısına qalan hər kəsin soruşmağa haqqı var: bu proqram onunla dəqiq nə etmək fikrindədir?

Bu məqalə həmin suala tam və heç nəyi ört-basdır etmədən cavab verir. Nə quraşdırılır, hara yerləşir, nəyə toxunmuruq, hansı məlumatlar toplanır və bütün bunları necə geri qaytarmaq olar.

Quraşdırıcıdan istifadə etmək istəmirsinizsə, istifadə etməyin. Kursu quraşdırıcı olmadan da keçmək olar: mühazirələrdə lazım olan hər şey addım-addım əl ilə quraşdırılır. Quraşdırıcı sadəcə sizi rutin işdən azad edir.

1. Nə üçün lazımdır

Kurs üçün xeyli alət lazımdır: Claude Code-un özü, IDE, proqramlaşdırma dilləri, build alətləri. Hər biri öz qaydası ilə quraşdırılır, hər birinin öz tənzimləmələri var, bəzilərini isə həm də bir-biri ilə əlaqələndirmək və onlarda hesabınıza daxil olmaq lazımdır.

Bu yolu əl ilə keçmək olar, amma bu, bir neçə saatlıq işdir: səhv etmək asandır, sonra isə nəyinsə niyə işə düşmədiyini uzun müddət axtarırsınız. Quraşdırıcı eyni işi bir dəfə işə salınmaqla görür. Darıxdırıcıdır, amma nəticəsi əvvəlcədən bəllidir.

2. Nə quraşdırılır

Aşağıda kompüterinizdə görünəcək hər şeyin tam siyahısı verilib.

Claude Code və səsli daxiletmə

Claude Code CLI - kursun əsas aləti, elə həmin süni intellekt agenti. Anthropic-in claude.ai saytındakı rəsmi quraşdırıcısı ilə quraşdırılır, həmişə ən son versiyada.

Handy - nitqi tanıyan utilit. Tapşırıqları agentə yazmaq əvəzinə səslə diktə etmək üçün lazımdır. Onunla birlikdə Parakeet V3 tanıma modeli (təxminən 456 MB) yüklənir və bu model internetsiz, birbaşa sizin kompüterinizdə işləyir.

Claude Code üçün iki plagin - Anthropic-in rəsmi marketplace-indən superpowers və frontend-design.

İnkişaf mühitləri

IntelliJ IDEA - kursun əsas IDE-si. Üç plaginlə birlikdə gəlir: Python dəstəyi, CodeGym plagini (tapşırıqları yoxlamaya göndərmək üçün) və Claude Code plagini (agent paneli birbaşa IDE-nin içində).

Visual Studio Code - ikinci IDE, seçim imkanı olsun deyə yanaşı quraşdırılır. Həmin dəstdən iki plaginlə: CodeGym (beta versiya) və rəsmi Claude Code.

Dillər və utilitlər

• Node.js 24 - kursun layihələri və nəticənin yoxlanması onun üzərində işləyir.
• Python 3.14 - skriptlər və tapşırıqların bir hissəsi üçün.
• Java 25 (Eclipse Temurin) - CodeGym platformasının əsası.
• Gradle 9.5.1 - Java layihələrinin build edilməsi.
• Git - layihə tarixçəsini saxlayır, kursun sonrakı hissələrində lazım olacaq. Windows-da onunla birlikdə Git Bash da quraşdırılır.

Tənzimləmələr və giriş

Kursun süni intellekt serverinə giriş tənzimləmələri olan fayl, CodeGym plaginlərinin konfiqurasiyası və Claude Code üçün kurs profili: agentin iş qaydaları, köməkçi iş üsulları, oyunlar və veb-layihələr üçün hazır şablonlar. Hər şey artıq sizin üçün doldurulub - açarları yazmaq və hesaba daxil olmaq lazım deyil.

Müxtəlif sistemlərin xüsusiyyətləri

macOS-da Homebrew (paket meneceri) yoxdursa, quraşdırıcı onu da quraşdıracaq, çünki Git, Python və VS Code məhz onun vasitəsilə quraşdırılır.

Linux-da Node.js, Python və Microsoft (VS Code üçün) repozitoriyaları əlavə olunur. Debian-da Python 3.14 quraşdırılmır - quraşdırıcı hesabatda bunu açıq şəkildə bildirəcək, onu özünüz əl ilə quraşdırmalı olacaqsınız.

3. Hər şey hara yerləşir

Quraşdırıcı faylları sistemin hər yerinə səpələmir. Hər şey gözlənilən yerlərdədir - sonra nəyin hara düşdüyünə baxmaq istəsəniz, uzun-uzadı axtarmadan tapacaqsınız.

Proqramlar

Ev qovluğunda üç kataloq

.claude-codegym - Claude Code üçün kurs profili: tənzimləmələr, agentin iş qaydaları, köməkçi iş üsulları.

.codegym - CodeGym plaginlərinə giriş tənzimləmələri və iki işə salma əmri (onlar haqqında aşağıda).

.codegym-backups - quraşdırıcının dəyişdirdiyi faylların ehtiyat nüsxələri, üstəlik dəyişikliklər jurnalı. Son 10 işə salmanın və ya son 30 günün nüsxələri saxlanılır.

Ayrıca qeyd edək: Claude Code-un özü ~/.local/bin qovluğuna, nitq tanıma modeli isə Handy-nin məlumat qovluğuna quraşdırılır.

Sistem tənzimləmələrində nə dəyişir

PATH dəyişəni - kursun əmrləri terminaldan işə düşsün deyə. Windows-da dəyişiklik reyestrə yazılır, macOS-da .zprofile faylına, Linux-da isə /etc/profile.d/codegym.sh və .profile fayllarına.

macOS və Linux-da bizim sətirlər # CODEGYM START və # CODEGYM END markerləri arasına alınıb. Onları gözlə asanlıqla görmək olar və geri qaytarma məhz bu sətirləri silir, sizin tənzimləmələrinizə toxunmur.

Windows reyestri - cəmi üç qeyd, bundan artıq deyil: Gradle-a gedən yol, kursun əmrlərinə gedən yol və IntelliJ IDEA lisenziya müqaviləsinin qəbul edilməsi.

4. İki əmr: claude və claude-native

Bu, əvvəlcədən bilməyə dəyən vacib detaldır.

Kursun öz Claude Code tənzimləmələri var: kurs serverinə qoşulma, agentin iş qaydaları, kursun personajları. Onları sizin şəxsi tənzimləmələrinizlə qarışdırmaq olmaz - buna görə də onları bir-birindən ayırmışıq.

claude - Claude Code-u kurs profili ilə işə salır. Kurs üzrə işləyərkən məhz bundan istifadə edirsiniz.

claude-native - sizin şəxsi Claude Code-unuzu işə salır, sanki biz burada heç yoxuq. Öz tənzimləmələriniz, öz hesabınız.

Bu belə işləyir: hər iki əmr .codegym/bin qovluğundakı kiçik skriptlərdir, onlar eyni əsl Claude Code-u işə salır, sadəcə ona tənzimləmələri olan fərqli qovluqları göstərir. Mən özüm hər ikisini əl altında saxlayıram: kurs üçün olanı kurs işləri üçün, özümünkünü qalan hər şey üçün.

Quraşdırıcı sizin şəxsi Claude Code profilinizi oxumur, dəyişmir və silmir. Əgər belə profiliniz var idisə, olduğu kimi qalacaq.

Praktik bir qeyd: əmrlər yeni terminal pəncərəsində görünür. Quraşdırmadan dərhal sonra, artıq açıq olan pəncərədə claude yazsanız, o pəncərə bu əmrlərdən hələ xəbərsizdir - sadəcə yenisini açın.

5. Nə etmirik

Bu, bəlkə də, ən vacib bölmədir. Quraşdırıcı "zərər vermə" prinsipi ilə yazılıb və bundan nə irəli gəldiyi aşağıdadır.

Artıq quraşdırılmış olanı silmirik və üzərinə yazmırıq. Kompüterdə başqa versiyada Java, Python, Node və ya Git varsa, onlar yerində qalır. Kurs üçün versiya onların yanında quraşdırılır.

Versiya menecerlərinə toxunmuruq. nvm, pyenv, sdkman və ya asdf ilə işləyirsinizsə, quraşdırıcı onlara toxunmayacaq, hesabatda isə versiyanı yanında quraşdırdığı barədə xəbərdarlıq edəcək. Sizin pyenv quraşdırmanızı pozmaq heç istəmədiyimiz bir şeydir.

Artıq lazımi versiyada olanı yenidən quraşdırmırıq. Təkrar işə salma quraşdırılanı pozmayacaq: quraşdırıcı hər aləti yoxlayır və hazır olanı ötürür.

Bizim quraşdırmadığımız IntelliJ IDEA-ya toxunmuruq. JetBrains Toolbox-dan quraşdırılmış IDEA-nız varsa, ona toxunmayacağıq - kurs üçün ayrıca IDEA quraşdıracağıq və bunu sizə bildirəcəyik.

Verdiyiniz razılıqların üzərinə yazmırıq. IDEA lisenziyasını artıq qəbul etmisinizsə və ya statistika toplanmasını tənzimləmisinizsə, bu tənzimləmələr sizin seçdiyiniz kimi qalacaq.

Avtomatik başlanğıca, xidmətlərə və sistem siyasətlərinə qarışmırıq. Quraşdırıcı özünü avtomatik başlanğıca yazmır, xidmətlər yaratmır, planlaşdırıcıya heç nə əlavə etmir, sertifikatlar quraşdırmır, firewall-a, hosts faylına və DNS-ə toxunmur.

Süni intellekt agentinin icazələrini genişləndirmirik. Kurs profili Claude Code-un heç bir məhdudiyyətini aradan qaldırmır - agent adi təhlükəsizlik tənzimləmələri ilə işləyir və həmişəki kimi icazə istəyir.

6. Hansı məlumatlar toplanır

Şəxsi açarınız

Yükləmə zamanı arxivə sizin hesabınıza bağlı şəxsi giriş açarı yazılır. CodeGym və Claude Code plaginləri onun vasitəsilə hesaba özləri daxil olur, buna görə də açarları əl ilə yazmaq lazım gəlmir. Bu açar jurnala düşmür - onu parolları gizlədən həmin filtr gizlədir. Arxivi başqalarına verməməyin səbəbi də elə odur.

Quraşdırma jurnalı

Quraşdırma zamanı ətraflı jurnal aparılır: hansı addımlar icra olundu, kompüterdə artıq nə var idi, nə alındı və nə alınmadı. Bu jurnal sizin diskinizdə qalır. Heç yerə göndərilmir.

Nəsə səhv getsə, onu öz qərarınızla özünüz göndərəcəksiniz. Windows-da o, müvəqqəti qovluqdadır (%TEMP%\codegym-install.log), macOS və Linux-da isə quraşdırıcının özünün yanında, install.log faylında.

Parollar və açarlar jurnala düşmür: yazılmazdan əvvəl hər sətir filtrdən keçir və filtr tokenləri və parolları [SECRET] işarəsi ilə əvəz edir. Tənzimləmə fayllarınızın məzmunu da ora yazılmır, yalnız parametrlərin adları.

Nə vaxtsa xəta hesabatının avtomatik göndərilməsi yaransa, bu barədə əvvəlcədən yazacağıq və onu söndürmək imkanı verəcəyik.

Kurs sessiyalarının jurnalı

Bu, ayrıca məsələdir və bu barədə açıq danışmaq lazımdır.

Claude Code-un kurs profilində iş jurnalının aparılması tənzimlənib. Siz kursun tapşırığını həll edəndə layihə qovluğunda .codegym/cc-transcript.txt faylı yaranır və ora işin gedişi yazılır: agentə verdiyiniz sorğular, agentin cavablarının başlanğıcı, agentin hansı faylları dəyişdiyi və hansı əmrləri işə saldığı.

Bu nə üçün lazımdır: platforma tapşırığın həllini bu jurnala əsasən yoxlayır. Bu, sizin həll yolunuzun addım-addım yazıldığı dəftərdir - orada təkcə nəticə deyil, ona necə gəldiyiniz də görünür. Bir az narahatedici səslənir, başa düşürəm. Amma jurnal olmasa, platforma yalnız sonda nə alındığını görür.

Nəyi bilmək vacibdir:

• jurnal sizin layihənizin qovluğundadır, onu açıb oxuya bilərsiniz;
• o, özbaşına heç yerə göndərilmir - jurnalı aparan fayllarda internetə bir dənə də olsun müraciət yoxdur;
• içindəki parollar və açarlar quraşdırma jurnalında olduğu kimi gizlədilir;
• o, yalnız kurs profilində aparılır. claude-native ilə işə salsanız, jurnal yazılmır.

Süni intellektlə iş hansı serverdən keçir

Daha bir fakt var ki, onu gizlətməkdənsə açıq demək daha düzgündür.

Kursda süni intellektə girişin haqqını CodeGym ödəyir və bu giriş bizim llm.codegym.cc serverimiz vasitəsilə işləyir. Bu o deməkdir ki, modelə göndərilən sorğular və onun cavabları fiziki olaraq CodeGym-in infrastrukturundan keçir.

Tələbələr üçün pulsuz giriş belə qurulub. Birbaşa öz şəxsi hesabınızla işləmək istəyirsinizsə, claude-native əmri məhz bunun üçündür.

7. Necə yoxlamaq və necə geri qaytarmaq olar

Məqaləyə gözüyumulu inanmağa borclu deyilsiniz. Quraşdırıcının əvvəlcədən baxmağa və dəyişiklikləri geri qaytarmağa imkan verən rejimləri var.

Heç nə quraşdırmadan baxmaq

--dry-run flaqı (Windows-da -DryRun) quraşdırıcını "yalnız göstər" rejimində işə salır. O, edəcəyi hər şeyin tam siyahısını çıxaracaq - hansı faylları yükləyəcəyini, hara qoyacağını, PATH-a nə yazacağını - və heç nə quraşdırmadan işini bitirəcək.

Düzünü desək, bu rejimə tamamilə "heç nəyə toxunmayan" demək olmaz. O, əvvəlki işə salmanın jurnal faylının üzərinə yazır, xidməti qovluqlar yaradır və köhnəlmiş ehtiyat nüsxələri təmizləyir. Bu zaman heç bir proqram quraşdırılmır, tənzimləmələr və PATH dəyişmir.

PATH-a toxunmamaq

--minimal flaqı (Windows-da -Minimal) bütün proqramları quraşdırır, amma yolları sistem tənzimləmələrinə yazmır - bunun əvəzinə özünüzün əlavə edəcəyiniz sətirləri ekrana çıxarır. Bu rejim mühitini öz zövqünə görə qurmuş olanlar üçündür (ona ehtiyacınız olub-olmadığına əmin deyilsinizsə, deməli, ehtiyacınız yoxdur).

Windows-da bu rejim hələlik tam işləmir: kursun əmrlərinə gedən yol yenə də istifadəçi PATH-ına əlavə olunur. Bu dəyişiklik geri qaytarıla bilər, amma flaq hələlik vəd etdiyini tam etmir. Bilirik, düzəldəcəyik.

Dəyişiklikləri geri qaytarmaq

--rollback flaqı (Windows-da -Rollback) quraşdırıcının dəyişdirdiyi tənzimləmələri əvvəlki vəziyyətə qaytarır: PATH, shell profil faylları, konfiqurasiyalar, reyestr qeydləri. Hər dəyişiklik əməliyyatlar jurnalına yazılır və geri qaytarma yalnız həmin jurnala əsasən aparılır.

Əlavə qoruma: quraşdırmadan sonra faylda düzəliş etmisinizsə, geri qaytarma ona toxunmayacaq - əvəzində bu barədə xəbər verəcək və ehtiyat nüsxənin harada olduğunu göstərəcək.

Geri qaytarma nəyi etmir: quraşdırılmış proqramları silmir. IntelliJ IDEA, Java, Node və qalanları yerində qalacaq. Bunun əvəzinə quraşdırıcı onların siyahısını silmək üçün hazır əmrlərlə birlikdə çıxaracaq - nəyi silmək lazım olduğuna siz qərar verirsiniz.

Bir detalı da açıq deyək: Windows-da Java, Node və Python quraşdırıcıları öz yollarını müstəqil yazır, bizim əməliyyatlar jurnalımızdan kənar. Geri qaytarma bu qeydləri ləğv edə bilməyəcək.

Windows-da quraşdırıcı hazır geri qaytarma əmrini quraşdırmanın sonunda özü çap edir. Onu belə işə salırsınız:

1. PowerShell-i administrator kimi açın: PowerShell nişanına sağ klikləyin, sonra "Run as administrator" (administrator kimi işə salmaq) bəndini seçin.
2. Quraşdırıcının qovluğuna keçin.
3. Əmri icra edin:

powershell -NoProfile -ExecutionPolicy Bypass -File .\resources\Windows_install.ps1 -Rollback

Nə edildiyinə baxmaq

İşin sonunda quraşdırıcı hesabat çıxarır: addımların siyahısı və hər birinin statusu - icra olundu, ötürüldü, xəbərdarlıq, xəta və ya "əl ilə edin". Uğursuzluqlar gizlədilmir: nəsə quraşdırılmayıbsa, bu, səbəbi göstərilməklə açıq yazılacaq.

Quraşdırıcının özünün edə bilmədiyi hər şey konkret əmrlərlə birlikdə ayrıca "Əl ilə tamamlayın" blokuna toplanır.

8. Nəyi əl ilə etməli olacaqsınız

Bəzi şeyləri prinsipcə avtomatlaşdırmaq mümkün deyil.

Handy üçün icazələr. İlk işə salmada sistem mikrofona giriş icazəsi istəyəcək (macOS-da həm də "Accessibility" (Əlçatanlıq) bölməsinə). Bu olmadan səsli daxiletmə işləməyəcək. İcazəni yalnız insan verə bilər - bunu sizin yerinizə heç bir proqram etməyəcək.

İlk işə salmada IntelliJ IDEA-nın açıla biləcək pəncərələri. Quraşdırıcı lisenziyanı əvvəlcədən qəbul edir, amma pəncərə yenə də görünsə, lisenziyanı qəbul edin.

9. Tez-tez verilən suallar

Quraşdırma nə qədər vaxt aparır?

20-40 dəqiqə, təxminən bir giqabayt yüklənir. Vaxtın çoxu IntelliJ IDEA-ya və nitq tanıma modelinə gedir.

Administrator hüquqları nə üçün lazımdır?

Proqramlar sistem qovluqlarına quraşdırılır (Program Files, /opt, /Applications) - administrator hüquqları olmadan ora yazmaq olmur. Tənzimləmələr və kurs profili isə sizin istifadəçi qovluğunuza qoyulur və sizə məxsus qalır.

Quraşdırıcını iki dəfə işə salmaq olarmı?

Olar, heç nə pozulmayacaq. Artıq quraşdırılmış olanlar ötürüləcək. Təsadüfən iki dəfə işə salınmaya qarşı qoruma da var: ikinci nüsxə quraşdırmanın artıq getdiyini görəcək və sadəcə bağlanacaq.

Mənim Claude Code tənzimləmələrimə nə olacaq?

Heç nə. Kurs profili ayrıca qovluqdadır, sizin şəxsi profiliniz oxunmur və dəyişdirilmir. Şəxsi işlər üçün claude-native əmri var.

İşə salanda sistem xəbərdarlıq göstərir. Bu normaldırmı?

Bəli. Əməliyyat sistemləri internetdən yüklənmiş istənilən proqrama belə reaksiya verir, bizim quraşdırıcının isə hələlik imza sertifikatı yoxdur. Windows-da əvvəlcə ətraflı məlumatı açan düyməni, sonra isə proqramı hər halda işə salmaq düyməsini basın. macOS-da sistem tərtibatçını yoxlamaq mümkün olmadığını yazırsa, fayla sağ düymə ilə klikləyin, "Open" (Aç) əmrini seçin və bir daha təsdiqləyin.

Quraşdırıcı fayllardan "internetdən yüklənib" işarəsini götürür. Nə üçün?

Əks halda sistem arxivin içindəki faylların işə salınmasını bloklayır və quraşdırma yarıda kəsilir. Windows-da bu, arxivdən çıxarılmış qovluq üçün edilir, macOS-da isə həmin qovluqdan Gatekeeper karantini götürülür. İşarə yalnız quraşdırıcının öz fayllarından götürülür, quraşdırıcı sizin digər fayllarınıza toxunmur.

Arxivi niyə başqalarına vermək olmaz?

İçində sizin şəxsi giriş məlumatlarınız var. Arxivi əldə edən şəxs sizin hesabınızla işləyə biləcək. Yükləmə linkini paylaşmaq olar - hər kəs öz arxivini alacaq.

Nəsə səhv getdi. Nə etməli?

Sondakı hesabata və install.log faylına baxın - orada hansı addımda və nə səbəbdən ilişdiyi görünür. Aydın olmasa, bu faylı dəstək xidmətinə göndərin. Bu, son çarə deyil, adi yoldur.

10. Hər şeyi birdən quraşdırmaq istəmirsinizsə

Quraşdırıcı kursun məcburi addımı deyil, vaxta qənaət etmək üsuludur. Onun etdiyi hər şey mühazirələrdə addım-addım izah olunub: Claude Code bir əmrlə quraşdırılır, tənzimləmələr bir faylla kopyalanır.

Qalan alətlər ehtiyac yarandıqca qoşulur - onlar lazım olanda artıq nə üçün lazım olduqlarını başa düşəcəksiniz. Belə olanda onlar on sətirlik siyahıdan daha yaxşı yadda qalır.