Plagini necə seçmək və təhlükəsiz qoşmaq olar

Bir skill səhifəni nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşdırıb, növbəti addım isə elə özü ağla gəlir: birini yox, birdən onunu qurmaq. Elə həmin an həmkar link göndərir: "bunu qur, faydalı şeydir". Hamısı bir əmrlə qurulur, tələ də elə buradadır. Plagin bacarıqlar siyahısı kimi görünür, əslində isə bu, sizin kompüterinizdə sizin hüquqlarınızla işləyəcək və agentlə hər söhbətdə yer tutacaq koddur.

Baxaq: plagin skill-dən nə ilə fərqlənir və içində nə ola bilər, kataloqlar haradan gəlir və etibarlı mənbəni təsadüfidən necə ayırmaq olar, Claude Code quraşdırmadan əvvəl nə göstərir və bunu necə oxumaq lazımdır. Sonra bütün yolu keçək: qurmaq, öz tapşırığınızda yoxlamaq, söndürmək, silmək. Sonda - hər quraşdırmadan əvvəl nə etməli və niyə eyni şeyi agentin internetdən gətirdiyi istənilən skill ilə də etməyə dəyər.

1. Skill və plugin

Dülgərin yazılı prosedurları var: dəzgahı necə hazırlamaq, alətləri necə itiləmək, seriyanı şablon üzrə necə buraxmaq. O tək işlədiyi müddətdə bunlar onun dəftərində qalır. Sonra birini sexdəki qonşu, digərini şagird istəyir, bir ay sonra isə küçənin o üzündəki emalatxana zəng edir və hərəyə ayrıca vərəq göndərmək artıq onu bezdirir. Onda o bir neçə proseduru bir yeşiyə yığır, yan tərəfinə emalatxananın möhürünü vurur və içinə qeyd qoyur: burada nə var və bundan necə istifadə etmək lazımdır. Belə yeşiyi tam halda vermək, yeniləmək və nömrələmək olar.

Bu da elə plagindir. Daha bir bacarıq yox, bir neçəsinin ətrafındakı qablaşdırma.

Plaginin özü ayrıca bacarıq deyil, bir neçəsini paylamaq üsuludur. O nə bacarırsa, hamısını içində olanların vasitəsilə bacarır: bacarıqlar, köməkçilər, avtomatik reaksiyalar, qoşulmalar. Ona görə də "plagin nə bacarır" sualı həmişə başqa suala gətirib çıxarır: içində nə var.

Öz plagininizi skill-lərinizi başqaları da istəməyə başlayanda yığırsınız. Əgər nəyə ehtiyacınız olduğuna əmin deyilsinizsə - skill, ayrıca rolu olan köməkçi, yoxsa plagin - agentdən soruşun, amma ondan dərhal yığmağı yox, əvvəlcə sizə suallar verməyi xahiş edin: o, qaralama hazırlayacaq, içində nə olduğunu isə siz yoxlayırsınız. Qayda sadədir: eyni xahişi təkrarlayırsınızsa - skill; yan iş söhbəti tıxayırsa - köməkçi; eyni dəst başqa layihədə də lazımdırsa - plagin. Plaginin addım-addım necə yığıldığı ayrı söhbətdir. Bu məqalə yeşiyi alanlar üçündür.

2. Plaginin içində nə var

Çox vaxt yeşikdə beş bölmə olur, hamısı da eyni dərəcədə zərərsiz deyil.

• skills - agentin təsvirə əsasən özü, ya da sizin əmrinizlə tətbiq etdiyi prosedurlar;
• agents - agentin işin bir hissəsini tapşırdığı, ayrıca rolu olan köməkçilər;
• hooks - hadisələrə avtomatik reaksiyalar: nəsə baş verəndə siz xahiş etmədən əmrləri işə salır;
• MCP servers - xarici servislərə qoşulmalar, onların vasitəsilə agent kompüterinizin hüdudlarından kənarda nəyisə oxuyur və dəyişir;
• LSP servers - konkret dil üçün kod ipuçları; onlara ayrıca quraşdırılmış proqram lazımdır.

Aşağıdakı iki bölmə yeşiyin ciddiyə alınmasının, küncə atılmamasının səbəbidir. Hooks və MCP-si olan plagin "bacarıqlar dəsti"ndən gözlənilməyəni bacarır: əmrləri işə salmaq və xarici servislərə çıxmaq. İçəridə divar üçün plakat yox, gərginlik altında canlı alət var. Hooks, MCP və agents-in hərəsi öz-özlüyündə ayrıca söhbətdir; burada isə onların tərkibdə nə demək olduğunu bilmək kifayətdir. Bu beşdən başqa bölmələr də olur, məsələn defolt sazlamalar və ya agentin cavab üslubu, amma onlar mənzərəni dəyişmir.

Kart əl altında yoxdursa, agentdən plaginin repozitoriyasını açıb qovluqlarında nə olduğunu danışmasını istəyin.

3. Prefiksli ad

Plagindəki skill-lər prefikslə adlandırılır: /plugin-adı:skill-adı, məsələn /commit-commands:commit. Qonşuda da "təmizlik" ola bilər, amma yeşikdə möhür olduğu müddətcə onları qarışdırmayacaqsınız.

Bunun qiyməti uzun addır: ümumi dəst üçün əmri daha uzun yazmaqla ödəyirsiniz. Layihə qovluğundakı öz skill-inizdə prefiks yoxdur.

Faydası da var. / menyusundakı prefiksdən əmrin haradan gəldiyi və bunun kimin yeşiyi olduğu həmişə görünür.

4. Kataloq və iki addım

Yeşiklər anbardan gəlir. Plagin kataloqu (ingiliscə marketplace) kiminsə apardığı özgə plaginlərin siyahısıdır. Onunla iş iki addımdan ibarətdir: kataloqu qoşmaq, sonra ondan plaginləri bir-bir qurmaq. Kataloqun özünün qoşulması heç nə quraşdırmır, siz sadəcə siyahını əldə edirsiniz.

Əksəriyyət üçün birinci addım artıq edilib. /plugin əmri dörd tabı olan panel açır: Discover - qoşulmuş bütün kataloqlarda plagin axtarmaq; Installed - qurulu olanlar; Marketplaces - kataloqlar; Errors - yüklənmə xətaları. Anthropic-in rəsmi kataloqu Claude Code-un ilk işə düşdüyü andan qoşuludur və onun plaginləri Discover tabında dərhal görünür: seçmək, açmaq, qurmaq. Claude Code olmadan baxmaq istəyirsinizsə, eyni siyahı claude.com/plugins saytında da var.

İkinci kataloq lazımi plagin rəsmi kataloqda olmayanda ortaya çıxır: icma kataloqu ya da içində kataloq faylı olan özgə repozitoriya. O da bir əmrlə qoşulur, ondan plagin də bir əmrlə qurulur:

/plugin marketplace add anthropics/claude-plugins-community   # icma kataloqunu qoşmaq
/plugin install plugin-adı@claude-community                   # ondan bir plagin qurmaq
/plugin list                                                  # plaginin siyahıda olduğunu yoxlamaq

Özgə kataloq da eyni birinci əmrlə qoşulur, sadəcə onun ünvanı ilə.

Bir incəlik var ki, ən çox onda büdrəyirlər (mən də istisna deyiləm). Quraşdırma üçün kataloq adı repozitoriyanın adından yox, kataloqun öz təsvirindən götürülür: repozitoriya anthropics/claude-plugins-community adlanır, quraşdırma isə claude-community-dən edilir. Kataloqun adı Marketplaces tabında görünür.

Rəsmi kataloqda müxtəlif tipli plaginlər var. GitHub ilə inteqrasiya MCP-dir, yəni xarici servisə qoşulma. Bir dil üçün kod ipuçları, deyək ki typescript-lsp, LSP-dir. security-guidance agentin hər dəyişikliyini tipik zəifliklərə görə yoxlayır.

5. Mənbəyə etibarın üç pilləsi

Plagin qovluqdan özbaşına götürülmür: onu açıq şəkildə qurmaq lazımdır, bu isə bürokratiya deyil. İçəridə sizin hüquqlarınızla işə düşəcək kod var, yəni o, bu kompüterdə sizin bacardığınız hər şeyi bacaracaq. Ona görə də istənilən plagin haqqında ilk sual "o nə bacarır" yox, "o haradan gəlib" sualıdır.

Rəsmi kataloq. Onu Anthropic aparır, amma oradakı plaginlərin böyük hissəsi Anthropic-in özündən yox, tərəfdaşlardan və başqa müəlliflərdən gəlir. Burada yad repozitoriyaya nisbətən daha az diqqət lazımdır, amma təsviri və tərkibi yenə də oxumağa dəyər.

İcma kataloqu. Anthropic-in avtomatik yoxlamasından keçmiş üçüncü tərəf plaginləri; demək olar ki, hər biri kataloqda konkret versiyaya bağlanıb. Bu filtrdir, zəmanət deyil: plaginin dəqiq vəd etdiyi kimi işlədiyini heç kim yoxlamayıb.

İxtiyari repozitoriya və ya qovluq. Heç bir yoxlama yoxdur. Müəllifin kim olduğuna, aydın təsvirin olub-olmadığına və qovluqlarda nə olduğuna özünüz baxırsınız.

Bir iş sessiyasında üç pillənin hamısına rast gəlmək olar: icma kataloqundan dizayn plagini, Anthropic kataloqundan daha biri, üçüncüsü isə içində tək plagin olan özgə repozitoriyadan. Hər an hansı pillədə dayandığınızı bilirsinizsə, bu normaldır.

Ehtiyatın ölçüsü plaginə görə seçilir. O nə qədər çox bacarırsa, yəni içində nə qədər çox hooks və MCP varsa, mənbə də rəsmi kataloqdan nə qədər uzaqdırsa, bir o qədər diqqətli baxın.

6. Claude Code quraşdırmadan əvvəl nə göstərir

Nə qədər diqqətli baxmağı mənbə müəyyən edir. Detalları Claude Code özü göstərir: plagini /plugin panelinin Marketplaces tabından və ya /plugin install ad@kataloq əmri ilə açın, kartını görəcəksiniz. Discover siyahısındakı kart daha qısadır: orada xərc təxmini yoxdur.

Orada üç sətir var, hər şey də elə onlara görədir. Son ikisi yalnız rəsmi kataloqun plaginlərində olur.

• Will install - tərkib: neçə skills, agents, hooks, MCP və LSP gələcək;
• Context cost - plaginin agentin kontekst pəncərəsinə nə qədər əlavə edəcəyi: Every turn - sizin hər sorğunuzda, When invoked - agent onun skills və agents komponentlərini yükləyəndə;
• Last updated - plagin nə vaxt yenilənib.

Will install:  skills: 8   agents: 1   hooks: 2   MCP servers: 1
Context cost:  Every turn: ~400 tokens   When invoked: ~1.5k tokens
Last updated:  2 weeks ago

Rəqəmlər və sətirlərin görünüşü şərtidir, hər plaginin və Claude Code versiyasının özününkü var. Tərkibi oxumaq asandır, amma bu ilkin yaxınlaşmadır: içəridə yalnız skills varsa, plagin çox güman ki, oxuyur və məsləhət verir; hooks və ya MCP varsa - əmrləri işə salır ya da çölə çıxır, bu isə təsviri açıb konkret hansı əmrlər və hansı servislər olduğunu anlamaq üçün səbəbdir. Kart hər şeyi göstərmir: plagin özü ilə kartda görünməyən icra olunan fayllar və defolt sazlamalar da gətirə bilər. Tanış olmayan mənbə üçün repozitoriyaya da baxın.

Kartın vermədiyi üçüncü sual da var: plagin sizə uyğundurmu. Hətta yaxşı plagini də qurmamaq olar. Ola bilər, o sizin skill-inizi təkrarlayır, başqa əməliyyat sistemi üçün skriptlər gətirir, ya da sizdə olmayan problemi həll edir.

7. Plagin kimə çatacaq

Yeşiyin kimə çatacağı əvvəlcədən, quraşdırma zamanı həll olunur. Üç variant var.

• user - sizə, bütün layihələrdə;
• project - bu repozitoriya ilə işləyən hər kəsə: qeyd .claude/settings.json faylına düşür və layihə ilə birlikdə gedir;
• local - sizə və yalnız bu layihədə, həmkarlarınız onu görmür.

Bir də managed var: onu administrator qurur və siz onu dəyişə bilməzsiniz. Əksəriyyət buna rast gəlməyəcək.

Qayda birdir: uyğun gələn ən dar scope. Plaginin aktiv olduğu yer nə qədər azdırsa, onun ümumiyyətlə işə düşdüyü vəziyyət də, sonradan təmizləməli olacağınız şey də bir o qədər azdır. Şübhəli plagin dar scope ilə zərərsizləşmir: harada aktivdirsə, orada eyni şeyi edə bilər. Project scope haqqında ayrıca demək lazımdır: siz təkcə özünüz üçün qərar vermirsiniz. Repozitoriyanı açan həmkarınızda plagin aktiv olacaq, amma quraşdırılmayacaq: /plugin panelinin Errors tabında xəbərdarlıq görünəcək, plagini isə o, özü quraşdırmalıdır.

Paneldən quraşdırarkən scope soruşulur; /plugin install da seçim üçün kart açır.

8. Qurmaq və yoxlamaq

Quraşdırma hamar keçibsə, iki mesajdan biri ilə bitir. Ya plagin artıq aktivdir, ya da /reload-plugins işə salmaq xahişi çıxır. İkinci halda işə salırıq; əmr yenidən yükləmənin söhbəti yenidən oxuyacağı barədə xəbərdarlıq etsə, --force ilə təkrarlayırıq. Claude Code-u yenidən başlatmağa ehtiyac yoxdur.

Plaginin qurulduğunu /plugin list göstərir: o siyahıdadır, skill-ləri isə / menyusunda prefikslə peyda olub.

Açıq yeşik dəzgahda yer tutur. Aktiv plagin ilk saniyədən agentin kontekst pəncərəsinə öz skill-lərinin elanlarını əlavə edir: adlar və təsvirlər. Tam məzmun yalnız skill işə düşəndə yüklənir, elanlar isə orada həmişə qalır. Xarici servislərə qoşulmalarda alət adları dərhal gəlir, təsvirlər isə lazım olduqca; avtomatik reaksiyalar pəncərədə demək olar ki, yer tutmur. Pəncərə nə qədər dolu olsa, hər cavab bir o qədər baha və yavaş olur.

Əsl qiyməti yalnız müqayisə ilə görmək olar: /context pəncərənin nə ilə dolu olduğunu göstərir. Quraşdırmadan əvvəl və sonra işə salın.

1) plaginsiz: öz tapşırığınız, nəticəni yadda saxlayın
2) plagini qurun, lazım olsa /reload-plugins
3) eyni tapşırıq yenidən
4) müqayisə edin və qərar verin: saxlamaq, söndürmək, silmək

Müqayisənin nəticəsi burada qəsdən yoxdur: o, hər kəsdə fərqlidir. Meyar sadədir: plaginin nə etdiyini iki cümlədə deyə bilirsiniz və onu saxlamaq ya da götürmək üçün bir səbəb göstərə bilirsiniz - öz sınağınızdan, təsvirdən yox.

9. Söndürmək, silmək, kataloqu götürmək

Üç hərəkət var və onlar bir-birindən fərqlidir. /plugin disable söndürür, amma silmir: plagin pəncərədə yer tutmağı dayandırır, geri qaytarmaq isə /plugin enable ilədir. /plugin uninstall tamamilə götürür. /plugin marketplace remove kataloqu götürür, onunla birlikdə ondan quraşdırılmış bütün plaginlər də silinir. Bunu unutmaq asandır.

/plugin disable plugin-adı@kataloq       # söndürmək, amma itirmədən
/plugin uninstall plugin-adı@kataloq     # tamamilə silmək
/plugin marketplace remove kataloq       # kataloqu və ondan quraşdırılan hər şeyi götürmək

Əmrlər eyni paneli açır və açıq saxlayır, bağlamaq üçün Esc. Installed tabında eyni şeyi əmrsiz də etmək olar: problemli plaginlər yuxarıda göstərilir, söndürülənlər isə aşağıda yığcam halda durur. Bütün layihə üçün aktiv olan plagini silsəniz, Claude Code soruşacaq: yalnız sizin üçünmü, yoxsa hamı üçünmü.

Təmizlik. Özünüz qurduğunuz və iki həftə ərzində, on sessiya boyu istifadə etmədiyiniz plaginləri Claude Code Installed tabında "Not used recently" başlığı altında toplayır, kartda isə plaginin sonuncu dəfə nə vaxt işlədiyini göstərir. Ayrıca /doctor istifadə olunmayan plaginləri kontekstdəki qiymətləri ilə birlikdə adlandırır. alətlər dəsti, onda nə olduğunu və nəyə lazım olduğunu xatırladığınız müddətcə dəst olaraq qalır.

Yeniləmələr. Rəsmi kataloqlar özləri yenilənir və /reload-plugins işə salmağı xahiş edir; üçüncü tərəf kataloqları isə defolt olaraq özləri yenilənmir. Yenilənmə demək olar ki, yeni quraşdırmadır: tərkib dəyişə bilər, kartı yenidən açmağa dəyər.

Nəsə xarab olubsa, o cümlədən elə quraşdırma zamanı, səbəbi Errors tabı göstərəcək. Sonra söndürmək, yenidən quraşdırmaq, son çarə kimi plagin keşini təmizləyib yenidən qurmaq. Marketplaces tabından rəsmi kataloq yoxa çıxıbsa, onu /plugin marketplace add anthropics/claude-plugins-official qaytarır.

10. Təkcə plaginlər deyil

Agentin sizin xahişinizlə özgə repozitoriyadan endirib layihə qovluğuna qoyduğu skill də eyni haldır, sadəcə kataloq, kart və scope olmadan. Onu sizdən başqa yoxlayan yoxdur.

Suallar eynidir. O haradandır. İçində nə var: SKILL.md bir dəqiqəyə oxunur, amma qovluq tam yoxlanılır - istinad etdiyi skriptlər və fayllar da. Özünə əvvəlcədən hansı alətlərə icazə verir: allowed-tools sahəsi. O, ayrıca soruşulmadan əvvəlcədən təsdiqlənənləri göstərir, baş verə biləcəklərin tam siyahısını yox. Üçüncü tərəf servisinin repozitoriyasından gələn skill özünə əmrləri işə salmağa rahatlıqla icazə verə bilər, çölə nəsə göndərən skill üçün isə bu normaldır. Amma bunu ilk işə salmadan əvvəl görmək lazımdır, sonra yox.

Plagindən fərqi birdir. Skill-in kartı yoxdur, əvəzində onun bütün məzmunu açıq mətn kimi elə oradaca durur və onu ilk işə salmadan əvvəl oxumaq olar.

11. Hər quraşdırmadan əvvəl nə etmək lazımdır

Altı addım, məqalədə getdiyi ardıcıllıqla.

1. Mənbə. Rəsmi kataloq, icma kataloqu ya da özgə repozitoriya - bu, sonra nə qədər diqqətli baxacağınızı müəyyən edir.
2. Tərkib. Kartdakı "Will install"; hooks və MCP əmrlər və çölə çıxma deməkdir, onlar üçün təsviri açın.
3. Qiymət. Kartdakı "Context cost" (rəsmi kataloqda) və əvvəl-sonra /context: plaginin xərci sizin hər sorğunuzun üstünə gəlir.
4. Scope. Uyğun gələn ən dar olanı; project scope həm də həmkarlar üçün qərardır.
5. Sınaq turu. Əvvəl və sonra eyni tapşırıq, nəticə öz testinizdən, təsvirdən yox.
6. Qərar. Saxlamaq, söndürmək ya da silmək; bir neçə həftədən sonra Installed tabı istifadə olunmayanı xatırladacaq.

Möhürlü yeşik prosedurları bütövlükdə və vərəq göndərmədən vermək üçün fikirləşilib, bu isə hər iki tərəf üçün işləyir. Yeşiyi alan möhürə baxır, qapağı açır və dəzgaha yalnız bu gün lazım olanı qoyur.

Plagin paneli və onun mesajlarının mətni versiyadan versiyaya dəyişir; ekranınız təsvir olunandan fərqlənirsə, sətirlərin dəqiq görünüşünə yox, mənasına əsaslanın.