1. Dəyişənlər və qutular
Dəyişənlər — bu elə xüsusi şeylərdir ki, məlumatları saxlamaq üçündür. İstənilən məlumatları. Bütün məlumatlar C#-da dəyişənlər vasitəsilə saxlanılır. Ən çox dəyişən adi bir qutuya bənzəyir.
Tutaq ki, sən kağızda 13 rəqəmini yazdın və bu kağızı qutunun içinə qoydun. İndi deyə bilərik ki, «qutu 13 dəyərini saxlayır».

Hər bir dəyişənin C#-da üç vacib xüsusiyyəti var: tip, ad və dəyər.
Ad ona görə lazımdır ki, bir dəyişəni digərindən fərqləndirəsən. Bu elə bil qutunun üstündə yazı kimidir.
Tip dəyişənin içində hansı dəyərləri/məlumatları saxlaya biləcəyini müəyyən edir. Tort üçün qutuda tort saxlayırıq, ayaqqabı üçün qutuda ayaqqabı, və s.
Dəyər — bu elə bir obyekt, məlumat və ya informasiyadır ki, dəyişəndə saxlanılır.
C# dilində hər obyektin öz tipi var. Məsələn, belə məlumat tipləri ola bilər: tam ədəd, ondalıq ədəd, mətn, tip Pişik, tip Ev və s.
Hər bir dəyişənin (qutunun) də öz tipi var. Dəyişən yalnız öz tipi ilə eyni olan dəyərləri saxlaya bilər. Müxtəlif qutular müxtəlif şeyləri saxlamaq üçün istifadə olunur: konfet qutusu, on yumurta üçün qutu və s. Hər şey həyatda olduğu kimidir.
2. Dəyişən yaratmaq
C# dilində dəyişən yaratmaq üçün belə bir komanda istifadə olunur:
tip ad;
Burada tip — dəyişənin tipi (dəyişənin saxlaya biləcəyi dəyərlərin tipi ilə eynidir). Ad isə dəyişənin adıdır.
Nümunələr:
| Dəyişən yaratmaq: əvvəlcə tip, sonra ad. | Təsvir |
|---|---|
|
a adlı int tipli dəyişən yaradırıq. |
|
s adlı string tipli dəyişən yaradırıq. |
|
c adlı double tipli dəyişən yaradırıq. |
Ən çox istifadə olunan iki tip — tam ədədlər (int ilə göstərilir) və mətn (string ilə göstərilir). Həmçinin double tipi də populyardır — bu ondalıq (real) ədədlər üçündür.
3. Mənimsətmə
Yuxarıda dediyimiz kimi, dəyişənin adı, tipi və dəyəri var. Ad və tip artıq aydın oldu, bəs dəyər necə? Dəyəri dəyişənə necə yazmaq olar?
Dəyəri dəyişənə yazmaq üçün xüsusi bir əməliyyat var — mənimsətmə əməliyyatı. O, dəyəri bir dəyişəndən digərinə kopyalayır. Daşımaq yox, məhz kopyalayır. Diskdə fayl kimi. Mənimsətmə belə görünür:
ad = dəyər;
Burada ad — dəyişənin adı, dəyər isə dəyişənə yazılacaq dəyərdir. Dəyər kimi konkret bir dəyər, başqa bir dəyişənin adı və ya dəyişənlərdən istifadə olunan ifadə ola bilər.
Nümunələr:
| Kod | Təsvir |
|---|---|
|
i dəyişəni yaradılıra, b dəyişənləri yaradılırx dəyişəni yaradılır |
|
i dəyişəninə 3 dəyəri yazılır. |
|
a dəyişəninə 1 dəyəri yazılır. b dəyişəninə 2 dəyəri yazılır. |
|
x dəyişəninə 3 dəyəri yazılır. Növbəti sətrdə x dəyəri 1 artır, x indi 4-ə bərabərdir. |
Mənimsətmə əməliyyatı üçün = simvolu istifadə olunur. Bu müqayisə deyil. Bu, məhz bərabər işarəsinin sağındakı dəyəri dəyişənə (solda olan) kopyalamaq əmri kimi işləyir. Müqayisə üçün C# dilində iki bərabər işarəsi == istifadə olunur.
4. Dəyişənin adı: nə olar, nə olmaz
Dəyişən yaradanda bilmək faydalı olan faktlar bunlardır:
- Dəyişənin adı istənilən ola bilər (məsələn, temperature, score, userAge).
- Amma məhdudiyyətlər var — rəqəmlə başlaya bilməz və C#-ın xüsusi sözləri ilə eyni ola bilməz (məsələn, dəyişənin adını int və ya if qoymaq olmaz).
- $ və _ istisna olmaqla, xüsusi simvollar ola bilməz.
- Adında böyük və kiçik hərflər fərqlidir (
Agevəage— fərqli dəyişənlərdir). - Adətən
camelCasestili istifadə olunur: ilk hərf kiçik, sonra hər söz böyük hərflə başlayır (userAge,maxScore).
İcazə verilən ad nümunələri:
int x123 = 1;
string koteika;
double PI = 3.14;
string MAIN_PATH = "c:/";
Qadağan olunmuş ad nümunələri:
int 1first = 1; // ad rəqəmlə başlaya bilməz
int number# = 25; // adında # simvolu istifadə oluna bilməz
string name" = "John"; // adında dırnaq işarəsi olmaz
double pi+e = 5.123'; // adında + simvolu ola bilməz
Qalan hər şeyi gələcək mühazirələrdə öyrənəcəksən. İndi isə məntiq sualı: pişiyi qutuya neçə addıma tuta bilərsən?
5. Pişiklər və qutular

Pişiyi necə tutmaq olar:
- Boş qutu götür.
- Gözlə.
Zarafat 🙂
Bəlkə də qutuya istədiyin qədər pişik qoymaq olar, amma dəyişənə yalnız bir dəyər qoymaq olar. Növbəti tapşırıq da bununla bağlı olacaq.
GO TO FULL VERSION