Extension Members: propertilər

1. Giriş

Əvvəllər class-lara yalnız Extension-metodlar əlavə etmək olurdu. Amma property (property) kimi class-a extension əlavə etmək mümkün deyildi! Yəni, əgər istəyirdin ki, hər hansı DateTime-da IsWeekend property-si olsun, bunu ancaq metodla etmək olurdu, bu isə həmişə rahat olmur — xüsusilə də date.IsWeekend sintaksisi istəyəndə, date.IsWeekend() əvəzinə.

C# 14 çıxandan sonra arzu reallaşdı: indi extension property-ləri metodlara bənzər şəkildə yaza bilərsən. Onlar mövcud tipə yeni property əlavə etməyə imkan verir, kodun özünü dəyişmədən və onları adi property kimi istifadə edə bilərsən!

Harada həqiqətən faydalıdır?

• Standart .NET tipləri və dəyişə bilmədiyin üçüncü tərəf kitabxanalar üçün.
• View-model, UI, hesablama görünüşlərində rahat “virtual” property-lər üçün.
• Artıq mötərizəsiz .SomeCalculatedProperty kimi gözəl sintaksis istəyəndə.

2. C# 14-də yeni sintaksis

C# 14-də extension-lar üçün this açar sözündən imtina etdilər. Onun əvəzinə xüsusi extension(Type this) operatoru gəldi. Bununla artıq class-a yeni virtual üzvlər əlavə etmək olur.

Köhnə sintaksis

public static class StringExtensions
{
    public static bool IsNullOrWhiteSpace(this string str)
        => string.IsNullOrWhiteSpace(str);
}

Yeni sintaksis

public static class Enumerable
{
    extension(TSource source)
    {
        // Obyekt üçün virtual üzvlər
    }

    extension(TSource)
    {
        // Virtual statik üzvlər
    }
}

3. Extension property-lərin sintaksisi

Necə görünür?

Tutaq ki, DateTime tipinə bir property əlavə etmək istəyirsən, hansı ki, tarix həftəsonudurmu, onu qaytaracaq:

public static class DateTimeExtensions
{
    public static bool IsWeekend(this DateTime date) => 
        date.DayOfWeek == DayOfWeek.Saturday || date.DayOfWeek == DayOfWeek.Sunday;
}

Amma bu köhnə Extension Method-dur və belə çağırılır: myDate.IsWeekend()

Yeni stil — Extension Property

public static class DateTimeExtensions
{
    extension(DateTime source)
    {
        public bool IsWeekend // extension property!
        {
            get => source.DayOfWeek == DayOfWeek.Saturday || source.DayOfWeek == DayOfWeek.Sunday;
        }        
    }
}

İndi belə yaza bilərsən:

DateTime today = DateTime.Now;
if (today.IsWeekend)
{
    Console.WriteLine("Daha çox yatmaq olar!");
}

4. Extension property-lərin növləri

Təkcə read-only yox, həm də read-write property əlavə etmək olar:

public static class DateTimeExtensions
{
    extension(DateTime source)
    {
        public int YearFrom1900 // extension property!
        {
            get => source.Year - 1900;
            set => source.Year = value + 1900; 
        }        
    }
}

5. Statik property-lər

Yeni sintaksis sayəsində virtual property-ləri təkcə obyektə yox, həm də class-a əlavə etmək olur! Bəli, düz başa düşdün, artıq class-a virtual statik property əlavə edə bilərik. Sintaksis demək olar ki, eynidir:

public static class DateTimeExtensions
{
    // Yeni sintaksis: DateTime üçün extension block (C# 14)
    extension(DateTime)
    {
        // İstifadəçinin cari saat qurşağını saxlamaq üçün statik property
        private static TimeZoneInfo _currentTimeZone = TimeZoneInfo.Local;

        // Cari saat qurşağına çıxış üçün extension property
        public static TimeZoneInfo CurrentTimeZone
        {
            get => _currentTimeZone;
            set => _currentTimeZone = value ?? TimeZoneInfo.Local;
        }

        // İstifadəçi saat qurşağında vaxtı qaytarır
        public DateTime InCurrentTimeZone
        {
            get => TimeZoneInfo.ConvertTime(this, CurrentTimeZone);
        }
    }
}

6. Nümunələr: Dog class-ını genişləndirək!

Gəlin, dərsdən dərsə çəkdiyimiz itlər tətbiqimizi inkişaf etdirək.

Tutaq ki, indi bizdə təkcə itlər yox, həm də onların peyvəndlərinin siyahısı var (List<DateTime>), amma Dog class-ı üçüncü tərəf kitabxanasındandır və kodunu dəyişə bilmirik. Biz property əlavə etmək istəyirik: Bütün vacib peyvəndlər bu il vurulub?

Köhnə üsul (extension metod):

public static class DogExtensions
{
    public static bool AllVaccinatedThisYear(this Dog dog)
    {
        return dog.Vaccinations.Any(v => v.Year == DateTime.Now.Year);
    }
}
// İstifadə:
if (myDog.AllVaccinatedThisYear())
    Console.WriteLine("İt sağlamdır!");

Yeni üsul (extension property):

public static class DogExtensions
{
    extension(Dog)
    {
        public bool AllVaccinatedThisYear
        {
            get => Vaccinations.Any(v => v.Year == DateTime.Now.Year);
        }
    }
}

// İstifadə:
if (myDog.AllVaccinatedThisYear)
    Console.WriteLine("İt sağlamdır!");

Tam nümunə

// Dog class-ı — məsələn, üçüncü tərəf kitabxanasından:
public class Dog
{
    public string Name { get; set; }
    public List<DateTime> Vaccinations { get; set; } = new List<DateTime>();
}

// Extension block ilə extension class:
public static class DogExtensions
{
    extension(Dog)
    {
        public bool AllVaccinatedThisYear
        {
            get => Vaccinations.Any(v => v.Year == DateTime.Now.Year);
        }
    }
}

// Proqramda:
var myDog = new Dog { Name = "Drujok" };
myDog.Vaccinations.Add(new DateTime(DateTime.Now.Year, 2, 16)); // bu il peyvənd

Console.WriteLine($"{myDog.Name}: vaksinasiya olunub? {(myDog.AllVaccinatedThisYear ? "Bəli" : "Xeyr")}");

7. Cədvəl: Extension metodlar vs Extension property-lər

8. Potensial tələlər və tipik səhvlər

Extension property-lər nə vaxt kömək etmir

• Onlar tam real field-i əvəz edə bilmir: obyektin private üzvlərinə çıxışı yoxdur.
• Avtomatik obyekt vəziyyətinin dəyişməsini əlavə etmək olmur (məsələn, əsas class-da dəyərin dəyişməsini birbaşa izləmək olmur).
• Extension property ilə interface və ya abstract class implement etmək olmur.

Adlarla bağlı səhv

Əgər birdən orijinal class-da sənin property-nin adı ilə eyni adla property yaranarsa, “öz” property istifadə olunacaq, sənin extension yox. Ona görə ad seçəndə diqqətli ol, xüsusilə .NET-in public tipləri ilə işləyəndə.

Seriyalizasiya/refleksiya problemləri

Extension property — bu, “real” tip üzvü deyil, sadəcə rahat sintaksisdir. Ona görə, əgər haradasa refleksiya və ya seriyalizasiya istifadə olunursa, extension property belə alətlər üçün görünməyə bilər.

2

Tapşırıq

C# SELF, səviyyə, dərs

Bağlanıb

Sıçrayış ilini yoxlamaq üçün extension property yaradılması

Sıçrayış ilini yoxlamaq üçün extension property yaradılması

Açıq

2

Tapşırıq

C# SELF, səviyyə, dərs

Bağlanıb

Sətir üçün genişləndirici property yaradılması

Sətir üçün genişləndirici property yaradılması

Açıq