Əgər siz kiçik və/və ya inkişaf edən bir ölkədə yaşayırsınızsa, peşəkar özünüreallaşdırma yolunuzda yerli əmək bazarının məhdudluğu ilə qarşılaşa bilərsiniz. Sadəcə iş tapa bilməyə bilərsiniz!
Yerli əmək bazarının məhdudiyyətləri
1. Aşağı maaşlar.
Siz yüksək ixtisaslı mütəxəssis olsanız belə, yerli bazarda sizə layiqli maaş ödəyəcək işəgötürən ümumiyyətlə olmaya bilər. Məsələn: müəllimlər, alimlər.
2. Kadr artıqlığı.
Universitetlərin buraxdığı hüquqşünas və iqtisadçıların sayı bazarın tələbatını onlarla dəfə üstələyir. Onların 90%-i ixtisasına uyğun iş tapa bilmir. Bu, çox vaxt təhsilin keyfiyyətinin aşağı olmasının nəticəsidir.
3. Sizin peşənizə tələbat yoxdur.
Siz əla bir alim ola bilərsiniz, lakin dövlət fundamental tədqiqatları artıq maliyyələşdirmir. Əmək birjasında sizə peşə dəyişməyi məsləhət görürlər. Böyük təcrübəniz olduğu və dünyada ona tələbat olan ölkələr mövcud olduğu halda bunu etmək məntiqsizdir.
Dünya miqyaslı ada malik fizik öz vətənində kafedranı buraxıb Nyu-Yorka qab-qacaq yumağa gedəndə — bu faciədir. Dünya miqyaslı ada malik fizik Nyu-Yorkda kafedraya rəhbərlik etmək əvəzinə vətənində qab-qacaq yuyursa — bu daha böyük faciədir.
4. Məhdud karyera perspektivləri.
Siz birja brokerisiniz və qiymətli kağızlar üzrə dar ixtisas kimi inkişaf etmək istəyirsiniz. Gələcəkdə öz investisiya fondunuza rəhbərlik etmək istəyirsiniz. Sizin ölkədə bu profildə mütəxəssislərə tələbat ümumiyyətlə olmaya bilər.
5. Kiçik əmək bazarı.
Ölkədə profilinizə və ixtisas səviyyənizə maraq göstərən cəmi bir-iki şirkət ola bilər. Onlardan birində işləyirsinizsə, rəqiblərdə işləməyiniz qadağan oluna bilər. Sadəcə gedəcək yeriniz qalmır.
Qloballaşma prosesləri, həmçinin telekommunikasiya texnologiyalarının inkişafı və ucuzlaşması nəticəsində qlobal əmək bazarı yarandı. O, xaricdən işçi götürmək istəyən (və buna qadir olan) şirkətlərdən və xarici şirkətdə işləmək istəyən (və buna qadir olan) işçilərdən ibarətdir.
Qlobal əmək bazarının üstünlükləri
Maaşlar inkişaf etmiş ölkələrdən aşağı, lakin inkişaf etməkdə olanlardan yüksəkdir.
Əgər siz qlobal əmək bazarında tələbat olan mütəxəssissinizsə, yerli və qlobal bazarlardakı gəlir fərqi 5–10 dəfə ola bilər. Bununla belə, qazandığınız pulu öz ölkənizdə xərcləyir və onun iqtisadiyyatının inkişafına töhfə verirsiniz.
Təcrübə. Daha yetkin biznes proseslər.
İşin verdiyi ən əsas şeylər — təcrübə, pul və əlaqələrdir. Dünya miqyasında aparıcı şirkətlərdə işləsəniz, çox dəyərli təcrübə qazana bilərsiniz. Onlar qloballaşma meyllərini alqışlayır, ona görə də bu, göründüyündən asan ola bilər. Şirkətin əməkdaşı kimi bütün daxili biznes proseslərini — həm effektiv, həm də o qədər də effektiv olmayanları görəcəksiniz. Sadəcə gözlərinizi və qulaqlarınızı açıq saxlamaq lazımdır.
Böyük inkişaf perspektivləri.
Böyük beynəlxalq şirkətdə işləmək həm peşəkar inkişaf etməyə, həm də karyera qurmağa kömək edəcək. Dünyanın hər yerində faydalı əlaqələr qura bilərsiniz ki, bu çox işə yarayır: özünüzü əla mütəxəssis kimi göstərsəniz, bəlkə də bir neçə beynəlxalq şirkət sizə onlarda karyeranızı davam etdirməyi təklif edəcək. İstedadlı insana yalnız fürsət lazımdır: ondan necə istifadə etməyi özü anlaya biləcək.
Ezamiyyətlər.
Sizə xaricə ezamiyyətlərə getməyi tez-tez təklif edəcəklər. Xüsusilə şirkətin bir neçə beynəlxalq filialı varsa. Bunu gözdən salmayın: bu, təkcə səyahət etmək deyil, həm də yeni bilik və bacarıqlar qazanmaq, insanlarla ünsiyyət qurmaq üçün yaxşı fürsətdir. Yadda saxlayın ki, tək bir baxış bucağı heç vaxt keyfiyyətli, hərtərəfli mənzərə verməyib.
Bəyəndiyiniz ölkəyə köçmək imkanı.

Çox vaxt özünüzü əla mütəxəssis kimi təsdiqlədikdən sonra müştərinin ofisinə köçmək və ya orada işləmək dəvəti ala bilərsiniz. Bu, çox rahatdır. Yəqin ki, artıq ora ezamiyyətdə olmusunuz və hara getdiyinizi təsəvvür edirsiniz. Orada dostlarınız və tanışlarınız var. Dərhal yaxşı iş və sizi tanıyan kollektiv əldə edəcəksiniz. Bəli, bu, immiqrasiya üçün ola biləcək demək olar ki, ən yaxşı şərtlərdir.
Qlobal əmək bazarının tələbləri
Peşəniz buna uyğun olmalıdır
Bütün peşələri qlobal bazara çıxarmaq olmur. Amma bir çoxunu olar. Siyahı daim genişlənir. Onları uzun-uzadı sadalamaq olar: telefon dəstəyi, proqram təminatının hazırlanması, tədqiqat, dizayn, internet və/və ya kompüterlərlə bağlı demək olar ki, hər şey. Peşəniz cəmi 20–30 il əvvəl meydana çıxıbsa, onun asanlıqla qloballaşa bilməsi ehtimalı çox böyükdür.
Qiymət və keyfiyyət
Xarici şirkət sizin ölkədə öz ölkəsindəkindən daha yüksək səviyyəli və daha ucuz mütəxəssisi işə götürə biləcəyini görəndə, buna qarşı durmaq çox vaxt çətin olur. Siz ya «daha yaxşı və daha ucuz», ya da «xeyli ucuz» olmalısınız. Təkcə «ucuz» onu qane etməyəcək, çünki şirkət mütəxəssisləri uzaqdan işə götürəndə əlavə risklər daşıyır.
İngilis dili
Artıq uzun illərdir ki, ingilis dili beynəlxalq dildir. Qlobal əmək bazarında işləmək və onun bütün üstünlüklərindən istifadə etmək istəyirsiniz, amma ingilis dili ana diliniz deyil — beynəlxalq dili öyrənin. İngilis dilini nə qədər zəif bilirsinizsə, digər iki üstünlüyünüz bir o qədər güclü olmalıdır.

GO TO FULL VERSION