Birinci layihə

8.1 IDE quruluşunun təhlili

Beləliklə, biz yeni layihə yaratdıq. Gəlin baxaq, burada nə görürük.

1. Layihənin qovluq və fayl ağacı:

Burada layihəmizin qovluğunun – pythonProject məzmunu göstərilir.

2. Hazırda açıq olan fayl:

Bu, main.py faylının sadəcə məzmunudur, kod sintaksisi işıqlandırılmışdır.

3. Yuxarıda — əsas menyu:

Sağ yuxarıda faydalı düymələr:

• «Yaşıl üçbucaq» — layihəni işə salmaq düyməsi.
• «Böcək» — debug rejimini işə salmaq düyməsi.
• «Lupa» — layihə üzrə axtarış.
• «Dişli çarx» — parametrlər.

4. Solda yan menyu görürsünüz:

Burada bir neçə faydalı düymələr var, xüsusilə bizi Terminal düyməsi maraqlandıracaq.

5. Status bar:

Sol tərəfdə status bar-da hazırda açıq faylın yolu görünür. Sağ tərəfdə isə onun kodlaşdırması: CRLF, UTF-8.

Ən sağ tərəfdə isə hazırda layihəmizin icra edildiyi Python versiyası göstərilir — Python 3.12.x. Kompüterinizdə bir neçə fərqli Python versiyası quraşdırılmışsa və digər versiyalarda işləyən layihələr varsa, bura baxmaq faydalıdır.

8.2 Layihənin təhlili

Adi layihə sol paneldə göstərilən fayllardan ibarətdir. Bu faylları şərti olaraq 4 hissəyə bölmək olar.

Python dilində kod faylları. Belə fayllar .py uzantısına malikdir və PyCharm onları göy-sarı ikonla işarələyir. Layihəmizdə hazırda yalnız bir belə fayl var — main.py

Statik fayllar. Məlumat ehtiva edən, lakin kod ehtiva etməyən fayllar belə adlanır. Bunlar mətn faylları, şəkillər, media faylları və s. ola bilər. Hazırda layihəmizdə bunlar yoxdur.

Python virtual mühiti. .venv adlı qovluqda (Virtual Environment sözünün qısaltması) Python faylları, eləcə də bir neçə xidməti yardımçı proqram saxlanılır. Paket meneceri pip istifadə etmək istədiyiniz kənar kitabxanaları məhz bura yükləyəcək.

Kənar kitabxanalar (External libraries). Hazırda layihəmizdə onlar yoxdur, lakin siz onları yüklədikdə, PyCharm mütləq onları burada göstərəcək.

8.3 .venv virtual mühiti

Gəlin virtual mühit haqqında bir az daha ətraflı danışaq. .venv — Python-da layihələr üçün müxtəlif yüngül və izolyasiya edilmiş virtual mühitlər yaratmaq imkanı verən moduldur. Bu, layihənin asılılıqlarını idarə etməyə və onları sistem kitabxanalarından təcrid etməyə imkan verən bir alətdir. Təsəvvür edin ki, bu, layihəniz üçün izolyasiya edilmiş bir otaqdır, orada o, evin digər sakinlərini narahat etmədən öz şəxsi oyuncaqlarını və alətlərini saxlaya bilər

Texniki cəhətdən bu sadə işləyir: layihə qovluğunun daxilində Python interpretatorunun surəti və kitabxanalar üçün ayrı yer yaradılır. Bu zəmanət verir ki, əgər bir layihə üçün kitabxananın hər hansı spesifik versiyasını quraşdırsanız, o, daha köhnə versiyaya ehtiyacı olan digər layihəni pozmayacaq. Virtual mühitdən istifadə — sonsuz versiya münaqişələrindən xilas edən yaxşı ton qaydasıdır.

PyCharm-da mühitin idarə edilməsi

PyCharm adətən bunun qayğısına özü qalır və hər şeyi avtomatik yaradır. Lakin elə olur ki, siz təsadüfən lazımi qovluğu silirsiniz və ya sadəcə hər şeyi təmiz səhifədən başlamaq istəyirsiniz. Bu tənzimləmələri əl ilə idarə etməyi bacarmaq faydalı bir vərdişdir.

Mühit yaradırıq

Sağ aşağı küncdə Python dilinin qoşulma statusu göstərilir. Əgər orada Python 3.ХХ kimi yazı görürsünüzsə, deməli quraşdırma uğurla keçib. İnkişaf mühiti interpretatoru görür və əmrlərinizi yerinə yetirməyə hazırdır.

Əgər orada No interpreter yazılıbsa, bu yazıya klikləyin.

1. Açılan menyuda Add New Interpreter və sonra Add Local Interpreter seçirik.
2. Soldakı tənzimləmələrdə Environment seçirik. Mərkəzdə Generate New qarşısında işarənin olduğundan əmin olun.
3. OK düyməsini sıxırıq. Redaktor yeni .venv qovluğu yaradacaq və layihəni dərhal ona keçirəcək. İndi sizin artıq zibillər olmadan tamamilə təmiz sisteminiz var.

Köhnəni və ya lazımsızı silirik

Bəzən eksperimentlər dalana dirənir və mühiti təmir etməyə çalışmaqdansa, onu silmək daha asan olur. Bunu necə etmək olar:

1. Yenidən sağ aşağı küncdə Python versiyasına klikləyirik və Interpreter Settings bəndini seçirik.
2. Yuxarıda Python Interpreter sahəsini axtarırıq. Siyahını açırıq və Show All bəndini seçirik.
3. Siz PyCharm-ın bildiyi bütün mühitlərin siyahısını görəcəksiniz. Silmək istədiyinizi seçin və siyahının üzərindəki menyuda minus düyməsini sıxın.
4. Vacib məqam: PyCharm sadəcə bu mühit haqqında "unudacaq" və ondan istifadəni dayandıracaq. Diskdə fiziki olaraq yer boşaltmaq üçün layihə qovluğuna adi fayl meneceri vasitəsilə daxil olmalı və .venv qovluğunu əl ilə silməlisiniz.

İkinci mühitin yaradılması

Xəta: «Already contains Python»

Əgər interpretator əlavə etmə menyusuna daxil olub Generate new seçsəniz, PyCharm qırmızı xəbərdarlıq göstərə bilər və OK düyməsini bloklaya bilər. Bu ona görə baş verir ki, redaktor vərdiş üzrə yeni mühiti artıq birinci mühitiniz tərəfindən tutulmuş eyni .venv qovluğunda yaratmağa çalışır. İki fərqli kitabxana dəsti eyni qovluqda yaşaya bilməz.

Bunu necə düzəltməli

Sadəcə yeni "qum qutusu"na unikal ad vermək lazımdır. Bunu belə etmək olar:

1. Əvvəl etdiyimiz kimi Add Local Interpreter menyusunu açın.
2. Generate new bəndini seçin.
3. Location sahəsinə baxın. Çox güman ki, oradakı yol standart \.venv adı ilə bitir.
4. Kursoru sətrin sonuna qoyun və sadəcə ora istənilən rəqəmi əlavə edin. Yolun sonunu \.venv_2 kimi dəyişin və Enter düyməsini sıxın.
5. Qırmızı yazı dərhal yox olacaq. OK düyməsini sıxın.

İndi layihənizdə tənzimləmələrlə birlikdə fiziki olaraq iki fərqli qovluq mövcud olacaq və PyCharm avtomatik olaraq yeni versiyaya keçəcək.

Mühitlər arasında necə keçid etməli

Mühitlərlə manipulyasiya etmək bacarığı vacib vərdişdir. Lakin burada bir hiylə var: PyCharm köhnə mühitlərinizi həmişə avtomatik xatırlamır.

Tez-tez elə olur ki, siz ikinci mühit yaratmısınız, birincisi isə menyudan itib, baxmayaraq ki, .venv qovluğu hələ də layihədədir. Bu halda sadəcə PyCharm-a köhnə Python-u harada axtarmaq lazım olduğunu göstərmək lazımdır. .venv_2-dən .venv-ə keçid nümunəsi:

1. Küncdəki Python versiyasına klikləyin və Add New Interpreter -> Add Local Interpreter seçin.
2. Açılan pəncərədə nöqtəni Select Existing bəndinə keçirin.
3. Python Path sahəsində sağdakı qovluq ikonuna klikləyin.
4. İndi köhnə qovluğunuzda (.venv) Python işə salma faylını tapmalısınız. Bu yolla gedin: Sizin_layihəniz -> .venv -> Scripts (Windows üçün) və ya bin (macOS/Linux üçün).
5. Bu qovluğun daxilində python faylını seçin və OK düyməsini sıxın.

İndi köhnə mühit yenidən tənzimləmələrdə görünəcək və aktiv olacaq. Bu üsul, hətta PyCharm tənzimləmələrinizi "unutsa" belə, qüsursuz işləyir.

8.4 Terminal ilə işləmək

PyCharm-da siz əməliyyat sisteminin əmr sətri ilə birbaşa işləyə bilərsiniz. Linux və MacOS-da əmr sətrinə Terminal (Terminal) deyilir, buna görə də PyCharm-da o da belə adlanır. Əslində bu PyCharm-ın kaprizi deyil, bu, proqramçılar arasında qəbul olunmuş bir addır.

Terminal-ı açmaq üçün yan menyudakı terminal düyməsinə klikləmək lazımdır:

Belə bir pəncərə açılmalıdır:

Bu pəncərədə əməliyyat sisteminizin komandalarını yaza bilərsiniz. Biz isə birini öyrənəcəyik.

Qurduğumuz Python interpretatorunun hazırkı versiyasını öyrənək. Bunun üçün yazmaq lazımdır:

        python --version

Məndə bu belə göründü:

Əgər siz də Python 3.12.x əldə etdinizsə, o zaman biz düzgün yoldayıq.