Tupl (Tuple)

10.1 Kortec və onun xüsusiyyətləri

Korteclər Python-da dörd daxili kolleksiya tiplərindən biridir.

Artıq bildiyiniz kimi, Python-da obyekt qruplarını saxlamağa imkan verən bir neçə daxili məlumat növü var. Bunlar list — siyahı, tuple — kortec, set — cəm, dictionary — lüğətdir. Bugün biz bunlardan ikincisini və ən sadəsini — korteci öyrənəcəyik.

(tuple) Kortec bir neçə elementi saxlamağa imkan verir. Hər bir elementin öz sıra nömrəsi var ki, bu da korteci sıralı edir — ordered. Bu xüsusiyyəti ilə kortec siyahıya bənzəyir.

Korteci dəyişmək olmaz — bir dəfə yaradıldıqdan sonra dəyişməz olaraq qalır, bu da onu proqramda dəyişdirilməməli olan məlumatları saxlamaq üçün ideal edir. Buna görə onun ikinci xüsusiyyəti — dəyişməzlik (immutable).

Təkrarlara gəldikdə — kortecdə eyni elementləri bir neçə dəfə saxlamaq olar — allow duplicates. Yenə də siyahıya çox bənzəyir.

Faydalıdır. Kortec haqqında dəyişməz siyahı kimi düşünmək olar, sadəcə dördbucaqlı mötərizələrin [] yerinə yuvarlaq mötərizələrdən () istifadə olunur.

10.2 Tuple yaradılması

Tuple-lər — dəyişdirilə bilməyən element sıralarıdır və onları müxtəlif yollarla yaratmaq olar. Ən çox istifadə edilən metodlar:

Birbaşa elan:

Tuple-ləri birbaşa mötərizə () və elementləri vergüllə ayıraraq yaratmaq olar.

tuple1 = (1, 2, 3)
tuple2 = ("alma", "banan", "gilas", "alma", "gilas")
tuple3 = (1, "alma", True)

Skobkasız:

Python skobkalardan istifadə etmədən sadəcə elementləri vergüllə ayıraraq tuple-lər yaratmağa icazə verir.

tuple1 = 1, 2, 3
tuple2 = "alma", "banan", "gilas", "alma", "gilas"
tuple3 = 1, "alma", True

Tək elementdən ibarət Tuple:

Tək elementdən ibarət tuple yaratmaq üçün həmin elementdən sonra mütləq vergül qoyulmalıdır.

tuple1 = (1,)
tuple2 = ("alma",)
tuple3 = (True,)

tuple()-dən istifadə:

tuple() funksiyası iterasiya edilə bilən obyekti tuple-ə çevirir. Bu siyahı, sətir və ya digər iterasiya edilə bilən obyekt ola bilər.

list_to_tuple = tuple([1, 2, 3])

10.3 Tuple elementlərinin açılması

Tuple-lərlə işləyərkən bir neçə elementi bir tuple-ə yığmaq və ya tuple-i bir neçə dəyişənə açmaq olar, bu da kodu sadələşdirir:

Əsas açma

Tuple-i dəyişənlərə açmaq nümunəsi:

my_tuple = (1, 2, 3)
x, y, z = my_tuple

Burada x, y və z dəyişənləri müvafiq olaraq 1, 2 və 3 qiymətlərini alır.

Genişlənmiş açma

Python həmçinin genişlənmiş açmanı dəstəkləyir. Bu zaman tuple-in hissələrini simvol * istifadə edərək siyahıya çıxarmaq olar:

a, *b, c = (1, 2, 3, 4, 5)  # a = 1, b = [2, 3, 4], c = 5

Bu nümunədə a və c birinci və sonuncu qiymətləri alır, b isə digər bütün qiymətlərdən ibarət siyahı olur.

Funksiyalarda tətbiqi

Tuple-lərin açılması funksiyalara parametrlər ötürülərkən tez-tez istifadə olunur. Bu, xüsusilə də, əgər funksiya dəyişən sayda arqumentlər qəbul edirsə və ya arqumentlər əvvəlcədən tuple və ya siyahıya yığılıbsa, çox rahatdır:

def func(a, b, c):
    print(a, b, c)
        
values = (1, 2, 3)
func(*values)

İstifadə xüsusiyyətləri

Tuple-lərin açılması tuple-dəki elementlərin sayının onu təyin etdiyi dəyişənlərin sayına tam uyğun olmasını tələb edir. Əks halda, səhv yaranacaq. Lakin artıq elementləri toplamaq üçün * istifadə etmək bu səhvin qarşısını alır və kodu məlumatdakı dəyişikliklərə daha çevik edir.

10.4 Metodların siyahısı

Korteclər — dəyişdirilməyən obyektlərdir, buna görə də onların demək olar ki, öz metodları yoxdur. Cəmi iki metod var 😊

count(x) funksiyası:

Korteclərdə x-ın neçə dəfə rast gəldiyini qaytarır. Müəyyən elementlərin sayını hesablamaq üçün faydalıdır.

t = (1, 2, 3, 2, 4, 2)
print(t.count(2)) # 3 qaytaracaq 

index(x) funksiyası:

Korteclərdə x elementinin ilk rast gələn indeksini qaytarır. Əgər element tapılmazsa, ValueError istisnası yaranacaq.

t = (1, 2, 3, 2, 4, 2)
print(t.index(3)) # 2 qaytaracaq 

Bu, hərçənd tuple sinfinin bütün metodlarıdır, amma bu onunla heç nə etmək olmaz demək deyil. Etmək olar, sadəcə bir az çətin olacaq.