IDE-nin qurulması

Giriş

Məlumat bazaları ilə səmərəli işləmək, SQL sorğuları yazmaq və MB strukturunu idarə etmək üçün tərtibatçılar xüsusi alətlərdən istifadə edirlər. Bunlar həm tamhüquqlu inkişaf mühitləri, həm də ixtisaslaşmış müştərilər ola bilər. Kursumuzda JetBrains şirkətinin məhsullarından istifadə edəcəyik, çünki onlar rahatlıq üzrə qızıl standart hesab olunurlar.

Vahid proqramlar

2025.3 versiyasından başlayaraq JetBrains böyük bir islahat apardı. İndi IntelliJ IDEA və PyCharm vahid proqramlara çevrilib. Bu o deməkdir ki, yükləmə zamanı artıq ödənişli (Ultimate) və pulsuz versiyalara (Community Edition) bölünmə yoxdur.

Bizim üçün ən vacibi odur ki, SQL dəstəyi və məlumat bazalarına qoşulma indi defolt olaraq onların daxilinə quraşdırılıb və bütün istifadəçilər üçün pulsuzdur.

Digər JetBrains alətləri

Məlumat bazaları ilə tamhüquqlu işi digər peşəkar proqramlar da dəstəkləyir:

• WebStorm
• PhpStorm
• GoLand
• DataGrip

Bütün bu proqramlarda verilənlərlə işləmək üçün alətlər baza funksionallığının bir hissəsidir. Əgər siz hələ də məlumat bazası dəstəyi olmayan köhnə versiyalardan istifadə edirsinizsə, sizə Database Navigator adlı plagin lazım ola bilər. Lakin təlimimiz çərçivəsində sadəcə aktual versiyaya yenilənməyi tövsiyə edirik.

Bizim yolumuz

Biz məlumat bazaları ilə işi WebStorm nümunəsində göstərəcəyik, o, qeyri-kommersiya inkişafı və təlim üçün tamamilə pulsuz olub. Yuxarıdakı siyahıdan hansı proqramı seçməyinizin fərqi yoxdur. Bazaya qoşulma, cədvəllərə baxış və SQL sorğularının yazılması kimi əsas hərəkətlər onların hamısında demək olar ki, eyni görünür. Biz konkret bir proqramın xüsusiyyətlərinə deyil, məhz SQL dilinin öyrənilməsinə diqqət yetirəcəyik.

WebStorm-un qurulması

Addım 1. WebStorm-u qurmaq üçün əvvəlcə onu yükləmək lazımdır. Google-da WebStorm yaz və ya birbaşa bu linkə keç. Orada belə gözəl bir şəkil görəcəksən:

Addım 2. Çəkinmədən «Yüklə» düyməsinə kliklə və yükləmə dərhal başlayacaq. Hər şey uğurla getsə, belə bir mesaj görəcəksən:

Addım 3. Lazım olan əməliyyat sistemi avtomatik seçilməlidir. Amma əgər bu baş verməyibsə, onu bu səhifədə seçə bilərsən — download WebStorm:

5.3 WebStorm-un qurulması

Lazım olan WebStorm versiyasını yüklədikdən sonra onu qurmaq lazımdır. Budur əsas mərhələlər:

5.4 WebStorm qeyri-kommersiya istifadə üçün

Əgər bu IDE-lərdən qeyri-kommersiya məqsədləri üçün, məsələn, təhsil üçün istifadə edirsənsə, bunu pulsuz edə bilərsən.

1. WebStorm-u işə sal.
2. Başlanğıcda bir pəncərə açılacaq, orada qeyri-kommersiya istifadə variantını seçə bilərsən.
3. JetBrains hesabına daxil ol və ya yenisini yarat.
4. "Toolbox üçün qeyri-kommersiya istifadə abunə razılaşması"nı qəbul et.
5. Development-dan zövq al.

Əgər artıq trial period-a başlamısansa və ya IDE-ni pullu lisenziya ilə aktiv etmisənsə, yenə də aşağıdakı addımlarla qeyri-kommersiya abunəsinə keçə bilərsən:

1. WebStorm üçün, Help | Register bölməsinə keç.
2. Açılan pəncərədə Remove License düyməsini bas.
3. Non-commercial use (Qeyri-kommersiya istifadə) seç.
4. JetBrains hesabına daxil ol və ya yenisini yarat.
5. "Toolbox üçün qeyri-kommersiya istifadə abunə razılaşması"nı qəbul et.
6. Development-dan zövq al.

Proyektin yaradılması

WebStorm-u quraşdırdıqdan sonra sadəcə onu işə salmaq və ilk proyektini yaratmaq qalır. Bu, növbəti ayarlar üçün lazımdır.

Addım 1. WebStorm-u işə salırıq. Yeni proyekt yaradırıq — New Project düyməsinə klikləyirik.

Addım 2.Sonra sənə lazım olacaq:

• İlk proyektin üçün qovluq göstərmək (Location sahəsi). Əgər WebStorm default olaraq Admin qovluğunu təklif edibsə, onu dəyişmək daha yaxşıdır. Sonra problem az olar.
• İlk proyektin üçün ad seçmək.

Məndə təxminən belə alındı:

Addım 3. Hər şeyi düzgün etmisənsə, belə bir şəkil görəcəksən:

DB ilə işləmək üçün plugin-lərin qurulması

Pulsuz (Community) IDE versiyasında database-lərlə tam işləmək üçün aşağıdakı plugin-i quraşdırmaq tövsiyə olunur:

• Database Navigator — bu plugin əgər pulsuz IDE versiyasından istifadə edirsənsə mütləq lazımdır, çünki o, orada default olaraq olmayan database-lərlə işləmək funksionallığını əlavə edir.
• Shell Script — bash script-ləri birbaşa IDE-də rahat redaktə və run etmək üçün. Adətən, o artıq quraşdırılıb, amma aktiv olduğuna əmin olmaq lazımdır.

Plugin-ləri qurmaq üçün IDE ayarlarını aç File → Settings Windows/Linux üçün və ya [IDE adı] → Settings/Preferences macOS üçün və Plugins bölməsinə keç.

Quraşdırılmış plugin ilə database-ə qoşulma prosesinə növbəti dərsdə baxacağıq.