Tworzenie pierwszego projektu w IntelliJ IDEA

1. Krok po kroku: tworzenie nowego projektu

Projekt w IntelliJ IDEA — to nie tylko folder z plikami, lecz cały kontener, w którym IDE przechowuje wszystko, co jest związane z twoim przyszłym programem. W projekcie znajdują się:

• kod źródłowy (pliki z rozszerzeniem .java);
• ustawienia projektu (np. którą wersję Javy wykorzystać);
• biblioteki zewnętrzne (jeśli będą potrzebne);
• pliki pomocnicze i zasoby.

Wewnątrz projektu zwykle znajduje się folder src — to główne miejsce na twoje pliki Java. Wszystko, co nie dotyczy kodu, jest przechowywane osobno i nie przeszkadza w pracy.

Uruchamiamy IntelliJ IDEA

Na ekranie startowym kliknij duży niebieski przycisk New Project.

Konfigurowanie parametrów projektu

Przejdźmy po najważniejszych polach od góry do dołu:

• Name: nazwa twojego projektu. Ta nazwa zostanie również użyta do utworzenia folderu na dysku.
• Location: ścieżka, gdzie na komputerze będzie przechowywany projekt. Domyślnie IDEA proponuje własny folder IdeaProjects. Zostawiamy bez zmian.
• Create Git repository: pozwala od razu zainicjalizować system kontroli wersji Git dla projektu. Na tym etapie, aby nie komplikować, pozostaw to pole niezaznaczone.
• Build system: system budowania — to narzędzie, które automatyzuje proces kompilacji kodu, zarządzania zależnościami i tworzenia gotowej aplikacji:
  • IntelliJ: wbudowany system budowania IDE. Nasz wybór.
  • Maven/Gradle: potężne, niezależne systemy budowania; 99 % rzeczywistych projektów używa jednego z nich.
• Add sample code: IDEA automatycznie utworzy dla nas podstawową strukturę projektu oraz klasę z metodą main.

Instalacja JDK z poziomu IntelliJ IDEA

Dotarliśmy do momentu instalacji JDK.

• Ponieważ jeszcze go nie instalowaliśmy, lista będzie pusta. Naszym zadaniem jest pobrać go bezpośrednio stąd.

1. Kliknij listę rozwijaną i wybierz opcję Download JDK...

2. Otworzy się niewielkie okno:

• Version: wybór wersji Javy. Nasz kurs wspiera wersję 25.
• Vendor: dostawca dystrybucji. Jak ustaliliśmy wcześniej, wybieramy Amazon Corretto.
• Location: ścieżka, do której IDEA pobierze i zainstaluje ten JDK. Można pozostawić wartość domyślną.

3. Kliknij przycisk Select.

Wszystkie ustawienia zostały wykonane. Kliknij Create.

IntelliJ IDEA rozpocznie pobieranie wybranego JDK, po czym utworzy strukturę projektu i otworzy główne okno edytora. Trzeba będzie poczekać kilka minut.

Przy pierwszym uruchomieniu możesz zobaczyć w prawym dolnym rogu powiadomienie od IDE, sugerujące skonfigurowanie twojego programu antywirusowego, np. "Microsoft Defender may affect IDE performance". Śmiało kliknij przycisk Exclude folders. IntelliJ IDEA automatycznie doda do listy wyjątków twojego antywirusa folder z projektem oraz własne foldery systemowe.

Przy pierwszym uruchomieniu programu zobaczysz baner informujący o aktywacji bezpłatnego okresu próbnego Ultimate. To standardowe powitanie w nowej, ujednoliconej wersji IntelliJ IDEA.

To powiadomienie jedynie potwierdza, że masz teraz tymczasowy dostęp do Ultimate, ale dla naszego kursu jest to opcjonalny dodatek.

2. Krótkie omówienie IDEA

Stworzyliśmy nowy projekt. Zobaczmy, co tutaj widzimy.

1. Project — główne okno do poruszania się po strukturze projektu.

2. Aktualnie otwarty plik Main.java

3. Przyciski dla Run ▶ (uruchomienie) i Debug (debugowanie) programu

4. Menu boczne

• Services — karta używana do zarządzania zewnętrznymi usługami; na początkowym etapie nie będzie potrzebna.
• Terminal — to wiersz poleceń (konsola) twojego systemu operacyjnego (Windows, macOS, Linux), wbudowany bezpośrednio w IDE.
• Problems — panel pokazuje błędy kompilacji i ostrzeżenia już podczas pisania kodu. IDEA analizuje twój kod w locie i podkreśla problematyczne miejsca, często proponując automatyczne poprawki.
• Git — ikona w postaci rozgałęzionego wykresu. Ten panel służy do pracy z systemem kontroli wersji Git.

3. Struktura projektu

Przyjrzyjmy się teraz uważniej oknu struktury projektu po lewej. IntelliJ IDEA utworzyła dla nas kilka ważnych plików i folderów.

• .idea — to folder techniczny IntelliJ IDEA. Przechowywane są w nim ustawienia, specyficzne właśnie dla tego projektu.
  Tego folderu nie należy zmieniać ręcznie ani wysyłać innym programistom. Jest indywidualny dla każdego użytkownika.
• src — najważniejszy folder w każdym projekcie Javy. Nazwa jest skrótem od „sources” (źródła). To właśnie tutaj będzie leżał cały twój kod.
  • Main.java — ponieważ zaznaczyliśmy opcję „Add sample code”, IDEA utworzyła dla nas ten plik. To klasa Javy z „punktem wejścia” do programu — metodą public static void main(String[] args). To właśnie od niej rozpoczyna się wykonanie każdej aplikacji w Javie.
• .gitignore — to plik konfiguracyjny dla systemu kontroli wersji Git.
• External Libraries — to nie jest rzeczywisty folder, lecz wirtualna reprezentacja wszystkich zewnętrznych bibliotek podłączonych do projektu. Obecnie znajduje się tam tylko jedna, ale najważniejsza biblioteka — nasz JDK.

4. Uruchamianie programu

Najprzyjemniejsze — uruchomić program i zobaczyć efekt swojej pracy (a nie tylko błędy).

W górnej części okna kliknij przycisk Run ▶. Po jego lewej stronie znajduje się nazwa pliku, który zacznie się wykonywać (w naszym przypadku Current File):

Alternatywa: kliknij prawym przyciskiem myszy na pliku ▶ Run Run 'Main.main()'.

Zobaczysz wynik działania programu

Polecenie uruchomienia (na czerwono) — to polecenie, które IntelliJ IDEA przygotowała i przekazała systemowi operacyjnemu do uruchomienia programu.

To bezpośrednie wywołanie pliku wykonywalnego java.exe z tego właśnie JDK, który pobraliśmy. To ten plik uruchamia Wirtualną Maszynę Javy (JVM). Cała pozostała część wiersza po java.exe — to parametry techniczne.

Wyjście programu (na niebiesko) — to użyteczny rezultat działania twojego kodu.

Kod zakończenia (na zielono) Process finished with exit code 0. To komunikat — końcowy raport o tym, jak zakończył się program.

• Zgodnie z konwencją, exit code 0 oznacza, że program pomyślnie wykonał wszystkie swoje instrukcje od początku do końca i zakończył się prawidłowo, bez żadnych błędów.
• Każdy inny kod sygnalizuje, że w trakcie wykonania wystąpił błąd.

Zawsze zwracaj uwagę na ten wiersz. To — twój główny wskaźnik tego, czy program „się wywrócił”, czy zakończył się poprawnie.

Ponadto, po pierwszym uruchomieniu w strukturze projektu po lewej pojawił się nowy folder out. Znajdują się w nim skompilowane pliki .class — właśnie ten kod bajtowy, który wykonuje JVM.

Gratulacje! Właśnie napisałeś i uruchomiłeś swój pierwszy program w Javie w profesjonalnym IDE.

Jak działa uruchamianie programu w IDEA

Gdy klikasz Run, dzieje się następujące:

1. IDEA kompiluje twój kod — zamienia .java na .class (kod bajtowy dla JVM).
2. Uruchamiana jest JVM — wirtualna maszyna Javy rozpoczyna wykonywanie programu od metody main.
3. Wyświetlany jest rezultat — wszystko, co jest wypisywane przez System.out.println, pojawia się w konsoli.

Cała ta magia dzieje się w kilka kliknięć — nie trzeba ręcznie wywoływać kompilatora ani szukać, gdzie został zapisany plik.

5. Skróty klawiszowe IntelliJ IDEA

IntelliJ IDEA ma skróty klawiszowe dla większości poleceń związanych z edycją, nawigacją, refaktoryzacją, debugowaniem i innymi zadaniami. Zapamiętanie tych skrótów pomoże ci pracować wydajniej, bez odrywania rąk od klawiatury.

Zestawienia skrótów możesz zobaczyć w dokumentacji JetBrains, z możliwością wyboru systemu operacyjnego.

Albo podejrzeć bezpośrednio w samej IDEA. Menu → Help → Keyboard Shortcuts PDF.

6. Błędy przy tworzeniu pierwszego projektu

Utworzono plik Java poza folderem src

W świecie Javy istnieje żelazna konwencja: folder src — to korzeń, z którego „wyrastają” wszystkie źródła twojego projektu. Środowisko programistyczne i systemy budowania oczekują, że kod będzie właśnie tam.

Niezgodność nazw klasy i pliku
Plik musi nazywać się tak samo, jak klasa (z uwzględnieniem wielkości liter!). Na przykład Main.java dla klasy Main. Jeśli nazwiesz plik main.java (z małej litery), kompilator zgłosi błąd.

Pominięta lub niepoprawnie napisana metoda main
Metoda musi wyglądać dokładnie tak: public static void main(String[] args). Wystarczy jedna literówka — i program się nie uruchomi.

Nie wybrano JDK dla projektu
Jeśli podczas tworzenia projektu nie wybrano JDK albo wskazano złą ścieżkę, IDEA nie będzie w stanie skompilować projektu. Sprawdź ustawienia przez File → Project Structure → Project SDK.

Spacje i cyrylica w ścieżce
Choć współczesne systemy stały się znacznie bardziej tolerancyjne, złota zasada pozostaje w mocy: ścieżki do projektów i do JDK nie powinny zawierać cyrylicy, spacji ani znaków specjalnych. Lepiej używać wyłącznie liter łacińskich i podkreśleń.

Uruchomienie nie tej klasy
Jeśli masz kilka klas z metodą main, upewnij się, że uruchamiasz właściwy plik (prawy klik → ▶ Run).