Pierwszy projekt

8.1 Omówienie IDE

No to mamy nowy projekt. Zobaczmy, co tu widzimy.

1. Drzewo folderów i plików projektu:

Tu wyświetla się zawartość folderu naszego projektu — pythonProject.

2. Obecny otwarty plik:

To po prostu zawartość pliku main.py, co jest podświetlone jak składnia kodu.

3. U góry — główne menu:

Przydatne przyciski po prawej stronie u góry:

• „Zielony trójkąt” — przycisk uruchamiania projektu.
• „Żuczek” — przycisk trybu debugowania.
• „Lupa” — wyszukiwanie w projekcie.
• „Zębatka” — ustawienia.

4. Po lewej widzisz boczne menu:

Tu jest parę przydatnych przycisków, a nas szczególnie interesuje przycisk Terminal.

5. Pasek statusu:

Po lewej na pasku statusu wyświetla się ścieżka obecnego otwartego pliku. Po prawej — jego kodowanie: CRLF, UTF-8.

A na samym końcu po prawej wyświetla się obecna wersja Pythona — Python 3.12.x, na której działa nasz projekt. Warto na to spojrzeć, jeśli masz na komputerze zainstalowane różne wersje Pythona i masz projekty, które działają na innych wersjach.

8.2 Analiza projektu

Zwykły projekt składa się z plików, które są wyświetlane w lewym panelu. Pliki te można umownie podzielić na 4 części.

Pliki z kodem w języku Python. Takie pliki mają rozszerzenie .py i PyCharm oznacza je niebiesko-żółtą ikoną. W naszym projekcie jest teraz tylko jeden taki plik — main.py

Pliki statyczne. Tak nazywają się pliki, które zawierają dane, ale nie kod. Mogą to być pliki tekstowe, obrazy, pliki multimedialne i tak dalej. Obecnie w naszym projekcie ich nie ma.

Wirtualne środowisko Python. W folderze o nazwie .venv (skrót od Virtual Environment) znajdują się pliki Python, a także kilka narzędzi systemowych. Tutaj menedżer pakietów pip będzie pobierał zewnętrzne biblioteki, których zechcesz używać.

Biblioteki zewnętrzne (External libraries). Obecnie w naszym projekcie ich nie ma, ale kiedy je pobierzesz, PyCharm na pewno je tutaj wyświetli.

8.3 Wirtualne środowisko .venv

Porozmawiajmy nieco bardziej szczegółowo o wirtualnym środowisku. .venv to moduł w Python, który daje możliwość tworzenia różnych lekkich i izolowanych środowisk wirtualnych dla projektów Python. To narzędzie pozwalające zarządzać zależnościami projektu, izolując je od bibliotek systemowych. Wyobraź sobie, że to izolowany pokój dla twojego projektu, gdzie może on przechowywać swoje osobiste zabawki i narzędzia, nie przeszkadzając pozostałym domownikom.

Technicznie działa to prosto: wewnątrz folderu projektu tworzona jest kopia interpretera Python i oddzielne miejsce na biblioteki. Gwarantuje to, że jeśli zainstalujesz jakąś specyficzną wersję biblioteki dla jednego projektu, nie zepsuje ona innego, który potrzebuje starszej wersji. Używanie wirtualnego środowiska to dobra praktyka, która ratuje przed nieskończonymi konfliktami wersji.

Zarządzanie środowiskiem w PyCharm

PyCharm zazwyczaj sam o to dba i tworzy wszystko automatycznie. Ale zdarza się, że przypadkowo usunąłeś potrzebny folder lub po prostu chcesz zacząć wszystko od czystej karty. Umiejętność ręcznego zarządzania tymi ustawieniami to przydatna umiejętność.

Tworzymy środowisko

W prawym dolnym rogu wyświetlany jest status połączenia języka Python. Jeśli widzisz tam napis w stylu Python 3.XX, oznacza to, że instalacja przebiegła pomyślnie. Środowisko programistyczne widzi interpreter i jest gotowe do wykonywania twoich poleceń.

Jeśli jednak jest tam napisane No interpreter, kliknij ten napis.

1. W menu, które się pojawi, wybieramy Add New Interpreter, a następnie Add Local Interpreter.
2. W ustawieniach po lewej wybieramy Environment. W centrum upewnij się, że zaznaczona jest opcja Generate New.
3. Klikamy OK. Edytor utworzy nowy folder .venv i od razu przełączy na niego projekt. Teraz masz absolutnie czysty system bez zbędnych śmieci.

Usuwamy stare lub zbędne

Czasami eksperymenty prowadzą w ślepy zaułek i łatwiej jest usunąć środowisko niż próbować je naprawić. Oto jak to zrobić:

1. Ponownie klikamy na wersję Python w prawym dolnym rogu i wybieramy punkt Interpreter Settings.
2. Na górze szukamy pola Python Interpreter. Rozwijamy listę i wybieramy punkt Show All.
3. Zobaczysz listę wszystkich środowisk, o których wie PyCharm. Zaznacz to, które chcesz usunąć, i kliknij przycisk z minusem w menu nad listą.
4. Ważny moment: PyCharm po prostu „zapomni” o tym środowisku i przestanie go używać. Aby fizycznie zwolnić miejsce na dysku, musisz wejść do folderu projektu przez zwykły eksplorator plików i usunąć folder .venv ręcznie.

Tworzenie drugiego środowiska

Błąd: „Already contains Python”

Jeśli wejdziesz w menu dodawania interpretera i wybierzesz Generate new, PyCharm może wyświetlić czerwone ostrzeżenie i zablokować przycisk OK. Dzieje się tak, ponieważ edytor z przyzwyczajenia próbuje utworzyć nowe środowisko w tym samym folderze .venv, który jest już zajęty przez twoje pierwsze środowisko. Dwa różne zestawy bibliotek nie mogą żyć w jednym folderze.

Jak to naprawić

Trzeba po prostu nadać nowej „piaskownicy” unikalną nazwę. Oto jak to zrobić:

1. Otwórz menu Add Local Interpreter, jak robiliśmy wcześniej.
2. Wybierz punkt Generate new.
3. Spójrz na pole Location. Najprawdopodobniej ścieżka tam kończy się na standardową nazwę \.venv.
4. Ustaw kursor na końcu wiersza i po prostu dopisz tam dowolną cyfrę. Zmień końcówkę ścieżki na \.venv_2 i naciśnij Enter.
5. Czerwony napis natychmiast zniknie. Kliknij OK.

Teraz w twoim projekcie będą fizycznie istnieć dwa różne foldery z ustawieniami, a PyCharm automatycznie przełączy się na nową wersję.

Jak przełączać się między środowiskami

Umiejętność żonglowania środowiskami to ważna umiejętność. Ale jest tu haczyk: PyCharm nie zawsze zapamiętuje twoje stare środowiska automatycznie.

Często zdarza się, że utworzyłeś drugie środowisko, a pierwsze zniknęło z menu, chociaż folder .venv wciąż leży w projekcie. W tym przypadku trzeba po prostu wskazać PyCharm, gdzie szukać starego Pythona. Przykład przełączenia z .venv_2 na .venv:

1. Kliknij na wersję Python w rogu i wybierz Add New Interpreter -> Add Local Interpreter.
2. W oknie, które się pojawi, przełącz kropkę na punkt Select Existing.
3. W polu Python Path kliknij ikonę folderu po prawej stronie.
4. Teraz musisz znaleźć plik uruchomieniowy Python w twoim starym folderze (.venv). Przejdź ścieżką: Twój_projekt -> .venv -> Scripts (dla Windows) lub bin (dla macOS/Linux).
5. Wewnątrz tego folderu wybierz plik python i kliknij OK.

Teraz stare środowisko ponownie pojawi się w ustawieniach i stanie się aktywne. Ten sposób działa bezawaryjnie, nawet jeśli PyCharm „zapomniał” o twoich ustawieniach.

8.4 Praca z terminalem

W PyCharm możesz pracować bezpośrednio z linią poleceń swojego systemu operacyjnego. W Linux i MacOS linię poleceń nazywa się Terminalem (Terminal), więc w PyCharm też tak się nazywa. Chociaż w zasadzie to nie kaprys PyCharm, a utrwalona nazwa wśród programistów.

Aby otworzyć Terminal musisz kliknąć przycisk terminalu w bocznym menu:

Powinno ci się pojawić takie okno:

W tym oknie możesz pisać polecenia swojego systemu operacyjnego. Nas jednak interesuje jedno z nich.

Zobaczmy, jaka jest obecna wersja interpretera Pythona, którą zainstalowaliśmy. Aby to zrobić, musisz wpisać:

        python --version

Oto co uzyskałem:

Jeśli ty też uzyskałeś Python 3.12.x, to jesteśmy na dobrej drodze.