6.1 Tạo đối tượng
Đối tượng là một trong những kiểu dữ liệu chính trong JavaScript và được sử dụng rộng rãi để lưu trữ và quản lý dữ liệu. Đối tượng là một bộ sưu tập các thuộc tính, trong đó mỗi thuộc tính bao gồm một khóa (tên) và một giá trị. Trong bài giảng này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách tạo đối tượng, cũng như truy cập vào các thuộc tính và phương thức của chúng.
1. Literal đối tượng
Cách phổ biến nhất để tạo đối tượng trong JavaScript là sử dụng literal đối tượng.
Trong ví dụ này, chúng ta đã tạo đối tượng person với bốn thuộc tính: name, age, isStudent và greet.
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false,
greet: function() {
return 'Hello!';
}
};
2. Constructor Object
Đối tượng cũng có thể được tạo bằng cách sử dụng constructor Object().
Cách này tương đương với việc tạo đối tượng bằng cách sử dụng literal đối tượng, nhưng dài dòng hơn:
let person = new Object();
person.name = 'John';
person.age = 30;
person.isStudent = false;
person.greet = function() {
return 'Hello!';
};
3. Hàm constructor
Hàm constructor cho phép tạo nhiều instance của đối tượng với cùng thuộc tính và phương thức.
Trong ví dụ này, hàm constructor Person() được sử dụng để tạo các đối tượng john và jane với cùng thuộc tính và phương thức:
function Person(name, age, isStudent) {
this.name = name;
this.age = age;
this.isStudent = isStudent;
this.greet = function() {
return 'Hello!';
};
}
let john = new Person('John', 30, false);
let jane = new Person('Jane', 25, true);
4. Phương thức Object.create()
Phương thức Object.create() tạo một đối tượng mới và gán ngay cho nó một prototype — một đối tượng khác, nơi đối tượng mới sẽ tìm các thuộc tính và phương thức mà bản thân nó không có.
Trong ví dụ này, đối tượng john được tạo dựa trên prototype personPrototype:
let personPrototype = {
greet: function() {
return 'Hello!';
}
};
let john = Object.create(personPrototype);
john.name = 'John';
john.age = 30;
john.isStudent = false;
console.log(john.name); // Sẽ hiển thị: John
console.log(john.greet()); // Sẽ hiển thị: Hello!
Hãy để ý dòng cuối cùng. Bản thân đối tượng john không có phương thức greet — chúng ta chỉ ghi vào nó name, age và isStudent. Vậy mà john.greet() vẫn chạy: khi truy cập một thuộc tính, JavaScript tìm nó trước tiên trên chính đối tượng, và nếu không thấy thì đi lên prototype. Đường tìm kiếm này gọi là chuỗi prototype.
Sự khác nhau giữa thuộc tính của riêng đối tượng và thuộc tính kế thừa rất dễ thấy:
console.log(john.hasOwnProperty('name')); // Sẽ hiển thị: true
console.log(john.hasOwnProperty('greet')); // Sẽ hiển thị: false
console.log('greet' in john); // Sẽ hiển thị: true
hasOwnProperty() trả lời câu hỏi «bản thân đối tượng có thuộc tính này không», còn toán tử in trả lời «có thể chạm tới thuộc tính này hay không, dù là qua chuỗi prototype». Vì thế mà câu trả lời cho greet khác nhau.
Điểm quan trọng: các thuộc tính của prototype không được sao chép vào đối tượng mới. personPrototype vẫn là một đối tượng riêng, còn john chỉ tham chiếu tới nó. Nhờ vậy một prototype có thể dùng chung cho hàng trăm đối tượng, và greet chỉ nằm trong bộ nhớ đúng một lần. Hãy so sánh với hàm khởi tạo ở ví dụ 3: ở đó mỗi đối tượng được tạo ra đều nhận một bản sao greet của riêng mình.
Đối số thứ hai: thuộc tính kèm thiết lập
Object.create() có đối số thứ hai không bắt buộc — một đối tượng mô tả các thuộc tính cần tạo ngay. Chúng được định nghĩa không phải bằng một giá trị đơn thuần, mà bằng descriptor — một tập thiết lập:
value— chính giá trị của thuộc tínhwritable— có được phép thay đổi giá trị hay không (mặc định làfalse)enumerable— thuộc tính có xuất hiện trongfor...invàObject.keys()hay không (mặc định làfalse)configurable— có được phép xóa thuộc tính hoặc đổi thiết lập của nó hay không (mặc định làfalse)get/set— getter và setter thay cho một giá trị thông thường. Getter chạy khi thuộc tính được đọc, setter chạy khi ghi vào nó
Gộp tất cả lại:
let john = Object.create(personPrototype, {
name: {
value: 'John',
writable: true, // giá trị có thể thay đổi
enumerable: true // thuộc tính hiện ra trong for...in
},
id: {
value: 1001,
writable: false, // chỉ đọc
enumerable: true
},
info: {
enumerable: true,
get: function() { // getter: chạy khi đọc
return this.name + ' #' + this.id;
},
set: function(value) { // setter: chạy khi ghi
this.name = value;
}
}
});
console.log(john.info); // Sẽ hiển thị: John #1001
john.name = 'Johnny'; // sẽ có tác dụng
john.id = 2002; // lặng lẽ không có tác dụng
console.log(john.info); // Sẽ hiển thị: Johnny #1001
Lưu ý: cả ba cờ đều mặc định là false, nên khi dùng đối số thứ hai hầu như luôn phải chỉ định chúng một cách tường minh. Việc gán vào thuộc tính có writable: false sẽ lặng lẽ không có tác dụng ở chế độ thường, còn ở chế độ nghiêm ngặt ('use strict') sẽ ném ra TypeError.
Một trường hợp hữu ích riêng là Object.create(null). Đối tượng như vậy hoàn toàn không có prototype: không toString(), không hasOwnProperty(), không có phương thức kế thừa nào khác. Điều đó biến nó thành một «từ điển sạch» tiện lợi, nơi mọi khóa chắc chắn là của bạn chứ không kế thừa từ Object.prototype.
6.2 Truy cập vào thuộc tính và phương thức
1. Truy cập bằng dấu chấm
Cách phổ biến nhất để truy cập vào thuộc tính và phương thức của đối tượng là qua dấu chấm:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
greet: function() {
return 'Hello!';
}
};
console.log(person.name); // Sẽ hiển thị: John
console.log(person.age); // Sẽ hiển thị: 30
console.log(person.greet()); // Sẽ hiển thị: Hello!
2. Truy cập bằng dấu ngoặc vuông
Thuộc tính của đối tượng cũng có thể được truy cập bằng dấu ngoặc vuông. Cách này hữu ích khi tên thuộc tính được lưu trữ trong biến hoặc chứa khoảng trắng hay ký tự đặc biệt:
let person = {
'first name': 'John',
age: 30,
greet: function() {
return 'Hello!';
}
};
console.log(person['first name']); // Sẽ hiển thị: John
console.log(person['age']); // Sẽ hiển thị: 30
let propertyName = 'greet';
console.log(person[propertyName]()); // Sẽ hiển thị: Hello!
3. Thay đổi và thêm thuộc tính
Thuộc tính của đối tượng có thể được thay đổi hoặc thêm vào bất cứ lúc nào:
let person = {
name: 'John',
age: 30
};
// Thay đổi thuộc tính hiện có
person.age = 31;
console.log(person.age); // Sẽ hiển thị: 31
// Thêm thuộc tính mới
person.isStudent = false;
console.log(person.isStudent); // Sẽ hiển thị: false
4. Xóa thuộc tính
Thuộc tính của đối tượng có thể bị xóa bằng cách sử dụng toán tử delete:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false
};
delete person.isStudent;
console.log(person.isStudent); // Sẽ hiển thị: undefined
6.3 Lặp qua các thuộc tính của đối tượng
1. Vòng lặp for...in
Vòng lặp for...in cho phép duyệt qua tất cả các thuộc tính liệt kê của đối tượng:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false
};
for (let key in person) {
console.log(`${key}: ${person[key]}`);
}
// Sẽ hiển thị:
// name: John
// age: 30
// isStudent: false
2. Phương thức Object.keys()
Phương thức Object.keys() trả về một mảng chứa tất cả các thuộc tính liệt kê của đối tượng:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false
};
let keys = Object.keys(person);
console.log(keys); // Sẽ hiển thị: ['name', 'age', 'isStudent']
3. Phương thức Object.values()
Phương thức Object.values() trả về một mảng chứa giá trị của tất cả các thuộc tính liệt kê của đối tượng:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false
};
let values = Object.values(person);
console.log(values); // Sẽ hiển thị: ['John', 30, false]
4. Phương thức Object.entries()
Phương thức Object.entries() trả về một mảng các cặp [khóa, giá trị] cho tất cả các thuộc tính liệt kê của đối tượng:
let person = {
name: 'John',
age: 30,
isStudent: false
};
let entries = Object.entries(person);
console.log(entries); // Sẽ hiển thị: [['name', 'John'], ['age', 30], ['isStudent', false]]
6.4 Kiểm tra sự tồn tại của thuộc tính
1. Toán tử in
Toán tử in cho phép kiểm tra sự tồn tại của thuộc tính trong đối tượng:
let person = {
name: 'John',
age: 30
};
console.log('name' in person); // Sẽ hiển thị: true
console.log('isStudent' in person); // Sẽ hiển thị: false
2. Phương thức hasOwnProperty()
Phương thức hasOwnProperty() kiểm tra xem đối tượng có thuộc tính chỉ định như thuộc tính riêng của nó không (không phải kế thừa):
let person = {
name: 'John',
age: 30
};
console.log(person.hasOwnProperty('name')); // Sẽ hiển thị: true
console.log(person.hasOwnProperty('isStudent')); // Sẽ hiển thị: false
GO TO FULL VERSION