Tái phát minh internet

1. Lịch sử ra đời Web

Ngày nay, hầu như mọi người dành thời gian trên internet. Đọc bài viết, dùng trình duyệt, nhấp vào các đường dẫn. Nhưng chỉ có một số ít người thắc mắc: khi nào và ai đã phát minh ra internet? Chúng ta đã biết câu trả lời, nhưng không phải mọi thứ đều rõ ràng.

Tất cả vấn đề nằm ở việc gọi gì là internet. Thông thường, người dùng bình thường nghĩ một thứ, còn chuyên gia kỹ thuật thì nghĩ khác. Mạng máy tính kết nối các trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới đã được tạo ra từ những năm 70. Nhưng internet mà người dùng thông thường sử dụng (trình duyệt, đường dẫn, các trang web) thì được phát minh bởi một người vào đầu những năm 90. Và câu chuyện diễn ra thế nào…

Vào đầu những năm 90, người Anh Tim Berners-Lee đã tái phát minh internet 🌐. Tuy nhiên, chính xác thì những gì ông phát minh nên được gọi là Web: World Wide Web, hay www, hay mạng nhện toàn cầu. Đúng vậy, một người đã phát minh ra mạng nhện toàn cầu 💪.

Từ năm 1986 đến 1991, ông đã làm việc tại trung tâm nghiên cứu CERN (ở Geneva, Thụy Sĩ) để phát triển một tiêu chuẩn mới cho tài liệu khoa học. Bạn thấy đấy, các nhà khoa học thường xuất bản các công trình nghiên cứu dưới dạng bài báo, và ở cuối bài báo thường liệt kê danh sách các tài liệu tham khảo. Nói cách khác, kiến thức khoa học là danh sách các bài báo có đường dẫn đến nhau.

Nhân tiện, Wikipedia hiện đại rất giống với cách mà người sáng lập ra mạng nhện toàn cầu đã tưởng tượng: các bài viết khoa học với đường dẫn đến nhau, danh sách nguồn gốc và tài liệu tham khảo. Nếu Tim gặp may, thì web hiện tại có lẽ vẫn sẽ như vậy. Nhưng trên con đường tới tương lai sáng sủa, thế giới dường như đã rẽ sai hướng :)

Cốt lõi của web bao gồm ba công nghệ:

• Trang HTML, chứa văn bản, hình ảnh và liên kết đến các trang HTML khác.
• Trình duyệt, hiển thị trang HTML theo cách dễ sử dụng nhất cho con người.
• Giao thức http — tiêu chuẩn giao tiếp giữa các máy chủ web với trình duyệt và với nhau.

Tim Berners-Lee không thực sự phát minh ra những thứ này mà là chuẩn hóa chúng. HTML được tạo ra dựa trên tiêu chuẩn SGML. Các thẻ (tag) cũng được lấy từ đó. Nhưng trình duyệt web đầu tiên trên thế giới mang tên WorldWideWeb, Tim đã tự mình viết vào năm 1990.

2. HTML không phải là ngôn ngữ lập trình

HTML không phải là ngôn ngữ lập trình và chưa bao giờ là như vậy. Đừng bao giờ nói như vậy. Ngay cả khi viết CV, đừng liệt kê HTML trong phần ngôn ngữ lập trình, chỉ liệt kê trong phần "Tools" (công nghệ). Viết trong CV rằng bạn thành thạo ngôn ngữ lập trình HTML là một sai lầm nghiêm trọng. Tại sao lại như vậy?

Tất cả vấn đề nằm ở chỗ HTML là ngôn ngữ đánh dấu tài liệu. Nếu nói đơn giản nhất, thì tài liệu HTML là văn bản (tài liệu) với hình ảnh, bảng biểu, đường dẫn, v.v., được chèn vào.

Giả sử bạn muốn viết một bài viết với nội dung sau:

• Tiêu đề của bài viết (heading).
• Bản thân bài viết, bao gồm một đoạn văn.
• Một hình ảnh.
• Một vài ý quan trọng bạn muốn in đậm.
• Giữa bài viết có một đường dẫn đến thông tin hữu ích nào đó.

Đây là cách tài liệu này sẽ trông như thế nào trên trình duyệt:

Mèo nhà Theo quan điểm phân loại khoa học, mèo nhà là động vật có vú thuộc họ mèo trong bộ ăn thịt. Thường mèo nhà được xem là một phân loài của mèo rừng, tuy nhiên, theo phân loại sinh học hiện đại (năm 2017), mèo nhà là một loài sinh học riêng biệt.

Khá ổn đúng không? Và tiêu chuẩn HTML cho phép tài liệu này có thể đọc được cả bởi con người lẫn máy tính. Đây là cách nó trông như thế nào theo tiêu chuẩn HTML:

Trong văn bản bài viết, các thẻ đặc biệt được thêm vào, cả con người lẫn máy tính (trình duyệt) đều hiểu được chúng. Trình duyệt có thể hiển thị bài viết đẹp mắt cho người đọc, còn người tạo bài viết có thể dễ dàng chỉnh sửa nó.

3. Sự xuất hiện của giao thức HTTP

Từ viết tắt HTML được giải thích là Hyper Text Markup Language — ngôn ngữ đánh dấu tài liệu siêu văn bản. Siêu văn bản là tài liệu gồm những trang có liên kết với nhau. Vậy http là gì?

HTTP được giải thích là Hyper Text Transfer Protocol — giao thức (tiêu chuẩn) truyền tải siêu văn bản. http (hoặc https) bạn có thể thấy trong thanh địa chỉ của trình duyệt, khi bạn cố gắng sao chép đường dẫn của một trang mở.

Đường dẫn thông thường của một trang trông như thế này:

http://google.com/logo.jpg

Ở đầu đường dẫn, bạn sẽ thấy tên giao thức, sau đó là dấu hai chấm và hai gạch chéo (/). Tim Berners-Lee từng kể trong một cuộc phỏng vấn rằng nếu biết trước rằng giao thức http sẽ trở nên phổ biến như vậy, ông sẽ nghĩ ra điều gì đó ngắn gọn hơn (bởi vì gần như tất cả các đường dẫn trên thế giới đều bắt đầu bằng http:// hoặc https://).

Thật thú vị: Tim vẫn còn sống, hiện nay ông khoảng 70 tuổi. Ông sử dụng internet hàng ngày, và câu nói yêu thích của ông là "Muốn làm gì tốt - hãy tự mình làm." Còn bạn sẽ cảm thấy thế nào nếu phát minh của mình được cả thế giới sử dụng hàng ngày?